Wykorzystanie urobku z robót czerpalnych do budowy wałów - specjalność hydrotechniczna


Kopuły znane były w czasach starożytnych, jednak tylko forma zewnętrzna upodabniała je do kopuł współczesnych. Kopuły współczesne są powłokami, natomiast kopuły dawne nimi nie były i posiadały znaczną grubość (np. kopuła Panteonu w Rzymie).
Kopuła pracująca w stanie błonowym jest ściskana i rozciągana. Ściskanie występuje wzdłuż południków, wzdłuż równoleżników górna strefa kopuły jest ściskana, dolna rozciągana.

 

Cienkościenne kopuły obrotowe odznaczają się szczególną lekkością.


Wykonawstwo:


betonowanie pierścieniami wznoszącymi się ku górze, przy czym każdy nowo wznoszony pierścień po zamknięciu pozostaje w równowadze trwałej; betonowanie za pomocą torkretowania warstwowego (narzucanie betonu pod ciśnieniem sprężonego powietrza na deskowanie),


betonowanie odcinkami południkowymi dla dwóch przeciwległych wycinków kopuły (np. 1/12 część obwodu kopuły) przy użyciu deskowania obrotowego; wada - do czasu zabetonowania całej kopuły, jej zabetonowane wycinki pracują jak sklepienie i podlegają dużym momentom zginającym (konieczność dozbrajania) oraz dużym odkształceniom.

 

Do tej grupy zaliczamy kopuły obrotowe (sferyczne) przekrywające powierzchnie o rzutach trójkątnych, prostokątnych i wieloboku foremnego.
Przekrycia takie powstają w wyniku odcięcia części powłoki kulistej pionowymi lub ukośnymi płaszczyznami w zależności od kształtu rzutu. Uformowaną w ten sposób powłokę zamyka się na brzegach przeponami a powstałe boczne płaszczyzny wykorzystuje się do oświetlenia wnętrza. Powłoki tego typu opierają się zwykle punktowo w narożach wieloboku – stąd ogromna rola przepon, które współpracując z powłoką tworzą układ przestrzenny przekazując obciążenia na podpory.

 

Montaż odbywa się za pomocą żurawia masztowego usytuowanego w środku kopuły bądź też dźwigu portalowego. Prefabrykowane elementy opierają się na wieńcu oporowym oraz na rusztowaniach usytuowanych centrycznie w przestrzeni przekrywanej kopułą. Bardzo ważna jest kolejność montażu poszczególnych elementów – należy zapewnić jak najmniejszą asymetrię konstrukcji w każdym okresie wykonania przekrycia.

 

W kopułach siatkowych żebra i pierścienie wiąże się dodatkowo krzyżulcami lub formułuje się siatkę w kształcie wielościanów, których kształt może być bardzo różnorodny w zależności od konstrukcyjnego i plastycznego ujęcia.
Kopuły siatkowe w porównaniu z żebrowymi są bardziej odkształcalne, zwłaszcza przy małej wyniosłości. Ponadto wykonanie takich kopuł jest bardziej złożone i pracochłonne, gdyż ze zwiększeniem ilości elementów składowych kopuły komplikują się ich połączenia.