Materiały wybuchowe

Materiały rozsadzające, które zapalają się od zwykłego, dość ostrego płomienia, a wybuch następuje przez spalanie się ich w pewnym czasie z wydzieleniem dużej ilości gazów, które rozsadzają skałę (uprawnienia budowlane). Należy do nich: proch czarny górniczy i materiały pokrewne oraz saletra strzelnicza. Materiały tej grupy wybuchają wskutek doprowadzenia ognia za pomocą lontu prochowego Bickforda (szybkość posuwania się ognia ok. 0,7 m/sek) lub szybko płonącego (szybkość ognia 100 do 200 m/sek), bądź też za pośrednictwem zapalników elektrycznych włączonych w obwód, przez który przepuszcza się prąd wywołujący iskrę (program na telefon).

Materiały krusząco-rozsadzające pod wpływem detonatora (bodźca) rozkładają się w całej swej masie błyskawicznie, miażdżąc przylegające otoczenie i powodując rozsadzenie środowiska bliższego i spękania dalszego (program na komputer).

Materiały te działają na ogół znacznie silniej niż materiały pierwszej grupy. Należy tu: nitrogliceryna, dynamity, żelatyny wybuchowe, bawełna strzelnicza, czyli pyroksylina, nitrozwiązki aromatyczne węglowodorów, jak kwas pikrynowy, trój nitrofenol, trójnitrotoluol i pokrewne (melinit, lidyt, perdyt, ekrazyt) oraz preparaty amonosaletrzane, tzw. amonity, chloratyty i nadchloratyty. Materiały tej grupy eksplodują przez detonację wskutek wybuchu spłonki z piorunianem rtęci lub azotkiem ołowiu lub wskutek działania lontu detonacyjnego (program egzamin ustny).

Wybuch spłonki następuje przez iskrę zapalnika elektrycznego włączonego w obwód lub doprowadzonego ognia za pomocą lontu prochowego bądź szybko płonącego. Lont detonujący zapala się za pomocą spłonki i przenosi działanie wybuchowe z szybkością kilku kilometrów na sekundę. Stosowanie tych lub innych materiałów wybuchowych zależy w znacznej mierze od tego, do jakich celów mają być użyte odstrzelone kamienie oraz jakiej twardości jest skała (opinie o programie).

Amonit żelatynowy

Jeżeli chodzi o otrzymanie materiału rozdrobnionego (kamień łamany, tłuczeń, grys itp.), należy stosować materiały o działaniu kruszącym i to tym więcej kruszącym, im twardsza jest skała (segregator aktów prawnych).

W kamieniołomach, z których uzyskuje się materiał drogowy, w zależności od twardości skały stosuje się przy średniej twardości skały — amonity, przy skałach twardych — amonit żelatynowy, przy skałach bardzo twardych — dynamit, zaś przy skałach nadzwyczaj twardych — żelatynę wybuchową.

Przykłady umieszczenia otworów na ładunki wybuchowe przedstawione są schematycznie. Jeżeli mają być uzyskane bryły niespękane, bez uszkodzeń — do celów budowlanych, np. ciosy do pomników, na licówki itp., wówczas odstrzeliwanie materiałem kruszącym (np. amonitem) musi być stosowane bardzo oględnie, przeważnie tylko do usuwania nie nadających się do wyrobienia części skały lub przy wykonywaniu tzw. wdzierki w celu uzyskania dobrego odstrzału (promocja 3 w 1).

Samo odstrzeliwanie bloków wykonuje się za pomocą niewielkich ładunków prochu górniczego lub saletry strzelniczej, aby nie następowało kruszenie, lecz jedynie odspojenie bryły od skały przy uwzględnieniu możliwości naturalnego odłamania w miejscach spękań i na granicach warstw.