Wieniec wnętrz placowych

Z nowożytnych placów powstałych w Warszawie w dobie Królestwa Polskiego wyróżnia się wieniec wnętrz placowych otaczających i wzbogacających zespół Osi Saskiej. W r. 1817 po przeniesieniu z terenów na południe od ulicy Królewskiej dawnego targu końskiego przestrzeń wokół kopułowej rotundy Zuga zostaje zorganizowana i zabudowana tworząc plac Ewangelicki (dziś plac Małachowskiego). W tymże okresie ustala się kształt placu Grzybowskiego - dawnego rozdroża dającego początek kierunkom Twardej - Grójeckiej, a poprzez ulicę Bagno łączącego się niegdyś z ciągiem obecnych ulic: Zgoda - Szpitalna - Bracka - plac Trzech Krzyży. Już w drugiej połowie XIX wieku Marconi wznosi tu potężną bryłę kościoła Wszystkich Świętych. Obszerny plac targowy powstaje przed „Żelazną Bramą“ Ogrodu Saskiego (program uprawnienia budowlane na komputer).

Wreszcie w trzecim i czwartym dziesięcioleciu XIX wieku powstają place Teatralny i Bankowy - najwybitniejsze pomniki założeń placowych tej doby, dzieła Antoniego Corasziego. Oba place charakteryzują znamienny dla Warszawy przebieg przeobrażeń starych, historycznie ukształtowanych węzłów sieci drogowej miasta oraz adaptacji i przekształcenia ich poprzedniej zabudowy (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Jak podnosi prof. J. Zachwatowicz, układ plastyczny terenów, na których powstał później plac Bankowy, określały trzy czynniki: podział własnościowy gruntów (z którego wynikły kierunki Leszna i Elektoralnej), fortyfikacje XVIII wieku (które spowodowały skośny przebieg ulicy Rymarskiej łączącej Leszno z wjazdem w obręb obwarowań) oraz istniejące tu już od dawna założenia pałacowe (pałace Potockich - później Zielińskich, pałac Ogińskich, pałace Mniszchów oraz Zamoyskich - późniejszy „Pałac Błękitny") (uprawnienia budowlane). Tereny te charakteryzował więc zbieg trzech starych dróg: Elektoralna, Rymarska, Senatorska związany z jeszcze jednym traktem - dzisiejszą ulicą Leszno. W pałacu Potockich, usytuowanym przy ulicy Rymarskiej mieściła się Komisja Przychodów i Skarbu. Dziedziniec pałacu Ogińskich ujęty w oficyny zajmował całą przestrzeń późniejszego placu Bankowego. Pozostałe dwa pałace przetrwały bez większych zmian do naszych czasów (program egzamin ustny).

Jednorodny wątek ściany

W r. 1824 Corazzi przebudowuje pałac Potockich tworząc na układzie starego cour d’honneur i na kanwie dawnych murów nową klasycystyczną kompozycję o centralnym portyku dźwigniętym na arkadowy cokół, o dwóch bocznych portykach wejściowych oraz kolumnadach-propylejach od strony ulicy. W tymże roku rząd kupuje pałac Ogińskich i zarządza rozbiórkę oficyn w celu utworzenia placu przed wzniesionym już pałacem Komisji Przychodów i Skarbu (opinie o programie). W roku następnym powstają projekty mieszkalnego pałacu ministra Lubeckicgo oraz gmachu Banku Polskiego. Pierwszy z nich, zrealizowany w latach 1825-1830, kształtuje Corazzi na bazie głównego korpusu pałacu Ogińskich drogą przebudowy ryzalitów tworząc ciekawy i dynamiczny zespół brył. Jednorodny wątek ściany tylnego, najwyższego korpusu zostaje tu zestawiony i skomponowany z nałożonymi na jego tło trzema ryzalitami połączonymi galerią i utrzymanymi w wątku kolumnowo-arkadowym (segregator aktów prawnych).

Wreszcie w gmachu Banku, projektowanym wespół z Jakubem Gaycm i wzniesionym w latach 1825-1828 autor operuje podwójnym pasem arkad zwieńczonych na narożniku ulicy Elektoralnej klasycystyczną kopułą. Jak widać z tego przeglądu, nie wszystkie pałace skarbowe zamierzone były od razu; ale budując siedzibę ministra i bank Corazzi komponował już zespół jako całość. Świadczy o tym m. in. fakt, że pierwszy projekt regulacji placu Bankowego w całości powstał już w r. 1825, nawet przed konkretnymi projektami obu późniejszych budynków; tak więc umieszczony na nim opis przeznaczenia użytkowego budynków oraz ich forma są odmienne od ostatecznych. Stwierdzenie tego faktu tłumaczy nam i fakt harmonijności architektury pałaców (promocja 3 w 1).