Afrykański kongres narodowy

AFROCHRZEŚCIJAŃSKIE KOŚCIOŁY, organizacje i wspólnoty rei. w Czarnej Afryce powstałe na podłożu misyjnych Kościołów protest, i kat. w wyniku uniezależnienia się od nich zarówno pod względem organiz., jak i dogmatycznym; doktryna i kult K.a. noszą silne piętno wpływów rodzimych religii afryk.; część K.a. powstała w obrębie ruchów rei.-spoi. o charakterze mesja- nistycznym i antykolonialnym. AFRODYTA, mit. gr. bogini miłości i piękności; wg Hezjoda „zrodzona z fal mor.”; żona Hefajstosa, matka m.in. Erosa, Hermafrodyty i Eneasza; poświęcono jej gołębia, róże, mirt; ośr. kultu: Cypr (stąd zwana Kyprydą), Knidos (Azja Mn.), wyspa Cytera (ob. Kithira), Korynt; w mitologii rzym. Wenus (program uprawnienia budowlane na komputer).

Afrodyty; dzieło Praksytelesa (poi. IV w. p.n.e.), znane tylko z rzym. kopii - jedna z najlepszych w Muzeum Watykańskim. Afryka, kontynent na półkuli wsch.; 30,3 min km², 555 min mieszk. (1985); największa rozciągłość południkowa 8 tys. km, równoleżnikowa 7,4 tys. km; mało rozczłonkowany (półwyspów prawie brak, wyspy - ok. 2% pow.); wyżynny blok z rozległymi obniżeniami, ograniczony od pn. i pd. górami fałdowymi (Atlas, G. Przylądkowe); ok. 75% pow. leży na wys. 300-1000 m; średnia wys. 658 m, najwyższy punkt (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Podział polityczny Afryki

Podział polityczny Afryki - masyw Kilimandżaro 5895 m, najniższy - depresja jez. Assal 150 m p.p.m.; we wsch. części system rowów tektonicznych (Wielkie Rowy Afryk.); największe rzeki: Nil, Kongo, Niger, Zambezi, Oranje; na pustyniach (Sahara, kotlina Kalahari) rzeki okresowe; liczne wodospady; największe jeziora: Wiktorii, Tanganika, Niasa, Czad; pasowy układ stref klimat, i roślinnych; po obu stronach równika klimat równikowy, wybitnie wilgotny i bujne, wiecznie zielone lasy równikowe (dżungle); ku pn. i pd. przechodzi stopniowo w klimat zwrotnikowy, skrajnie suchy (pas pustyń) o ubogiej roślinności; na pn. i pd. krańcach klimat podzwrotnikowy mor. i roślinność śródziemnomor.; bogata fauna, szczególnie na pd (uprawnienia budowlane). od Sahary, żyją tu m.in.: szympans, goryl, pawiany, słoń afryk., hipopotamy, antylopy, żyrafa i okapi, zebry, nosorożce, lew, z ptaków - struś afryk. A. zamieszkuje ok. 11,5% (1985) ludności Ziemi; przeważają rasy odmiany czarnej; średnia gęstość zaludnienia 18 mieszk. na km²; zaludnienie b. nierównomierne; najgęściej zaludnione obszary przybrzeżne i doi. Nilu (miejscami 500-900 osób na km²), najrzadziej pustynie; ludność miejska ok. 27%; 18 miast powyżej 1 min (1986). Afryka POŁUDNIOWO-ZACHODNIA, terytorium mandatowe (od 1920), następnie - powiernicze (formalnie do 1966) Rep. Pd. Afryki, bezprawnie przez nią anektowane; od 1990 Namibia (program egzamin ustny).

Afrykanerzy, współcz. nazwa - butów. AFRYKANISTYKA, nauka zajmująca się badaniem historii, literatur, języków i kultur krajów afrykańskich. Afrykański bank rozwoju, międzynar. bank z siedzibą w Abidżanie (Wybrzeże Kości Słoniowej), zal. 1964 w celu finansowania inwestycji służących gosp. i spoi. rozwojowi państw afrykańskich (opinie o programie). Afrykański kongres narodowy AFRYKI POŁUDNIOWEJ (ang. African National Congress of South Africa, ANC), organizacja ludności afryk w RPA, zal. 1912; opowiada się za likwidacją apartheidu (do 1990 — także na drodze walki zbrojnej); 1960-90 zdelegalizowany (represje, procesy przywódców, m.in. N. Mandeli); popierany przez OJA i tzw. państwa frontowe Afryki Pd. oraz (do lat 80-ych) od 1990 działa legalnie; 1994 partia rządząca (segregator aktów prawnych).

AFRYKAŃSKIE JĘZYKI, grupa 573 różnorodnych typologicznie języków Afryki, zgrupowanych w rodzinach językowych: khoisan (khoin), bantu, chami- to-semickiej, w zespole sud. (wraz z nilotyckimi), o nie ustalonych ostatecznie związkach genet.; terytorialnie należą też: malgaski i afrikaans. AFRYKAŃSKO-ANTARKTYCZNY, BASEN, rozlegle obniżenie dna skrajnej, pd. części O. Atlantyckiego (częściowo O. Indyjskiego); gtęb. do 6972 m. AFRYKATY, spółgłoski zwarto-szczeli- nowe; w języku poi. spółgłoski: c, dz (przednio-językowo-zębowe); (przednio-językowo-dziąslowe), (środkowojęzykowe) (promocja 3 w 1).