Betony na żużlach paleniskowych uprawnienia budowlane

Wobec dużego zapotrzebowania na kruszywo i intensywnej eksploatacji zwałów żużla zasoby dobrej jakości żużli przepalonych zostały w większości wykorzystane. Natomiast wzrasta ilość zwałów żużla z produkcji bieżącej. W związku z tym - jak również z rozwojem przemysłu sztucznych kruszyw porowatych oraz przestawianiem się energetyki na paleniska pyłowe (w których nie otrzymuje się żużli, lecz popioły lotne) - żużle paleniskowe tracą w Polsce pozycję jedynego do niedawna kruszywa lekkiego (program uprawnienia budowlane na komputer).

Żużel paleniskowy do wyrobu kruszywa dla celów budowlanych powinien odpowiadać wymaganiom PN-60/B-23011. Kruszywo z żużla paleniskowego otrzymuje się przez rozdrobnieni: żużla ręcznie lub mechanicznie i rozfrakcjonowanie na frakcje lub grup; frakcji.
Według PN-60/B-23011 rozróżnia się dwa sortymenty kruszywa: Ks - kruszywo sortowane i K„ - kruszywo niesortowane. Wymagania techniczne, jakim powinien odpowiadać żużel paleniskowy i kruszywo z niego, podane są w powyżej podanej normie.
Kruszywo z żużla paleniskowego powinno spełniać dodatkowo ilość ziaren kruszywa większych lub mniejszych od przewidzianych w poszczególnych frakcjach lub grupach frakcji (o wymiarach nie przekraczających wymiaru ziaren sąsiednich frakcji lub grup frakcji) obliczona w stosunku wagowym nie powinna przekraczać 10% (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Żużel paleniskowy może być otrzymywany również nie w postaci porowatych spieków, lecz w postaci granulowanej. Ziarna żużla granulowanego mają kształt okrągły lub wydłużony w kształcie sopli o zaokrąglonych krawędziach. Wymiar ziaren mieści się zazwyczaj w granicach 2-20 mm. Barwa ziaren jest czarna o szklistym połysku. Ziarna wydłużone dają łatwo się kruszyć, natomiast okrągłe mają wysoką wytrzymałość i twardość oraz związaną z tym znaczną odporność na ścieranie (uprawnienia budowlane).

Żużle granulowane nie różnią się znacznie pod względem składu chemicznego od zwykłych żużli paleniskowych, jednakże nie zawierają niemal zupełnie niespalonego węgla i soli rozpuszczalnych w wodzie.
Żużle granulowane stosuje się do produkcji betonów drogowych, płyt chodnikowych i krawężników. Ze względu na szklisty połysk i efektowną czarną barwę żużel granulowany bywa używany do szlachetnych wypraw elewacyjnych.
Żużel i kruszywa z żużla paleniskowego można przewozić luzem dowolnymi środkami przewozowymi.

W czasie przechowywania należy zabezpieczać je przed zanieczyszczeniem.
Kruszywo z żużla paleniskowego ze względu na zawartość domieszek, działających destrukcyjnie na beton, wymaga zachowania znacznej ostrożności i dokładnego badania przed jego zastosowaniem. Badania techniczne żużla i kruszywa z żużla paleniskowego przeprowadza się zgodnie z PN-60/B-06730 (program egzamin ustny).

Ciężar nasypowy kruszywa

Ciężar nasypowy kruszywa waha się w dość dużych granicach, przeważnie od 500 do 1100 kG/m3, najczęściej wynosi 800 do 1000 kG/m3. Kruszywa o niższym ciężarze nasypowym otrzymuje się przeważnie z hałd przepalonych.
Nie spalony węgiel w większych ilościach wpływa na zmniejszenie wytrzymałości a nawet zniszczenie betonów. Niektóre gatunki węgla wykazują niestałość objętości, tj. powiększają swoją objętość pod wpływem zawilgocenia i rozpadają się intensywnie, szczególnie w obecności wolnego wapna CaO; natomiast inne gatunki węgla nie podlegają pęcznieniu nawet w mleku wapiennym (opinie o programie).

Według PN-60/B-23011 dopuszczalna zawartość węgla w kruszywie z żużla paleniskowego stwierdzona przez prażenie wynosi do 30%, jednakże do betonu zbrojonego zaleca się używać kruszywo z zawartością węgla poniżej 5%.
Bardzo szkodliwą domieszką żużla są rozpuszczalne sole siarkowe, które wchodząc w reakcję ze składnikami cementu tworzą związki zwiększające objętość, a przez to rozsadzają beton; najszkodliwszy z tych związków jest wysoko uwodniony siarczanoglinian wapniowy - 3CaO • A1203 • 3CaS04 (31-32)H20.

Poza tym związki siarki, a w szczególności powstający z nich siarkowodór, sprzyjają rozwojowi grzyba w elementach drewnianych, jeśli są one w bezpośredniej styczności z żużlobetonem. Zawartość siarki w żużlu wpływa również na rdzewienie stalowych części tkwiących w żużlobeto- nie. Dlatego też części te powinny być uprzednio zabezpieczone przed korozją (segregator aktów prawnych).
Tlenek wapniowy znajdujący się w żużlu w ilości do 8% jest nieszkodliwy, jeżeli występuje w postaci drobnych ziaren mniejszych od 2 mm, rozsianych równomiernie w całej masie żużla i łatwo gaszących się wodą.

Natomiast nie może być dopuszczony do użycia żużel zawierający tlenek wapniowy w ilości większej od wymienionej albo występujący w grubych ziarnach lub w nierównomiernych skupieniach, jak również w postaci wapna przepalonego, które trudno się gasi i może ulec gaszeniu połączonemu z pęcznieniem dopiero po pewnym czasie (promocja 3 w 1).

Popiół w żużlu do lekkich betonów jest niepożądany, gdyż wpływa na zwiększenie ciężaru objętościowego betonu, a nadto zawiera najwięcej domieszek siarkowych. Można się go pozbyć przesiewając żużel przez sito o oczkach 0,5 mm albo też, co jest mniej dokładne, przerzucając żużel łopatami na silnym wietrze, który porywa popiół.