Dźwigary skrzynkowe

Dźwigary skrzynkowe projektuje się o pasach równoległych lub z górnym pasem łamanym, przy czym w zależności od rozpiętości i wielkości obciążeń przekroje skrzyń mogą być mniej lub więcej złożone (program na telefon). W odróżnieniu od układu krzyżulców w dźwigarach o przekroju dwuteowym, deski krzyżulcowe obu ścianek dźwigarów skrzynkowych są symetrycznie pochylone ku środkowi rozpiętości nie krzyżując się wzajemnie. Wysokość konstrukcyjna tych dźwigarów waha się w granicach I/n-f-1/i2 (program na komputer).
Szkielet dźwigarów składający się z pasów i słupków wykonuje się z krawędziaków, natomiast krzyżulce obejmujące szkielet — z desek o grubości 19-=-25 mm. Słupki usztywniają dźwigary i ścianki krzyżulcowe rozciągane, a poza tym stanowią elementy ściskane kraty dźwigarów dwutrapezowych. Słupki są umieszczone między pasami w dotyk, a dla zabezpieczenia ich od przesuwu stosuje się trójkątne klocki umocowane do pasów i słupków. Krzyżulce przymocowuje się do pasów gwoździami przeważnie w układzie w zakosy, a liczbę gwoździ w krzyżulcach ustala się ze względu na siłę w nich panującą (program egzamin ustny). Z punktu widzenia wykonawstwa, sztywności i wyglądu zewnętrznego są one lepsze od dźwigarów dwuteowych, wymagają jednakże do konstrukcji krawędziaków i większej liczby gwoździ.

Konstrukcje kratowe płaskie, których głównym zadaniem jest przeniesienie obciążeń z dachu, świetlików itp. — nazywamy wiązarami. Podstawowymi elementami nośnymi wiązarów są pasy, zaś elementy kraty odgrywają nieporównanie mniejszą rolę. Połączenie pręta w węzłach przyjmuje się jako przegubowe, wskutek czego przy obciążeniu wiązarów jedynie w węzłach, we wszystkich prętach kraty powstają wyłącznie siły osiowe. Przy obciążeniu pasów między węzłami powstaje w nich dodatkowo zginanie (opinie o programie).

Na kształt wiązarów wpływają przede wszystkim: rodzaj pokrycia (spadek dachu), rozpiętość itp. Zasadniczymi typami są wiązary: trójkątne, dwutrapezowe, z górnym pasem łukowym, o pasach równoległych. Kształt geometryczny wiązarów wpływa na wielkość sił w elementach kraty. W wiązarach z górnym pasem parabolicznym, pracujących pod obciążeniem równomiernie rozłożonym na całej długości, elementy kraty nie biorą udziału w pracy. Siły w nich powstają dopiero przy obciążeniu wiązarów ciężarem jednostronnym. Krzyżulce mają zwykle nachylenie zmienne do poziomu, ponieważ przedziały stosuje się przeważnie o jednakowych długościach (segregator aktów prawnych).

W wiązarach trójkątnych wznoszące się krzyżulce są rozciągane, a słupki — ściskane. Przy zmianie kierunku krzyżulców w tych wiązarach krzyżulce będą ściskane, a słupki rozciągane. W wiązarach o pasach równoległych lub dwutrapezowych, o małym spadku, krzyżulowe opadające ku środkowi wiązara są rozciągane, a słupki — ściskane, i odwrotnie.
Niedostatecznie duża wysokość wiązarów wymaga zastosowania do konstrukcji dużych przekrojów pasów i dużej liczby łączników oraz sprawdzenia strzałki ugięcia.
Rozstaw wiązarów zwykle waha się w granicach 2,5-4-6,0 m i jest podyktowany względami ekonomicznymi.

Wiązary deskowe

Wiązary deskowe stosowane w barakach itd. rozmieszcza się zwykle w rozstawie 1,0-4-1,25 m.
Nachylenie krzyżulców powinno wahać się w granicach 30-4-65° do poziomu; lepiej stosować je pod kątem 45°.
Odstępy węzłów pasa górnego o osi prostej powinny wynosić 2,5-4-3,0 m dla pasów łukowych, 1,5-4-2,5 m, a dla dźwigarów deskowych 1,0-4-1,3 m. Przedziały pasów dolnych mogą być dwukrotnie większe. Należy dążyć, aby osie prętów schodzących się w jednej wiązce przecinały się w jednym punkcie (promocja 3 w 1). Szczególnie należy przestrzegać tego warunku przy stosowaniu w węzłach łączników o dużej nośności. W przypadku złączy na gwoździe pręty kraty przeważnie nie przecinają się w jednym punkcie i należy w obliczeniach uwzględniać mimośrodowość połączenia prętów, tj. uwzględniać dodatkowe obciążenie pasa momeptem M = K • e.