Folusze

Niekiedy na terenach Polski zachodniej wznoszono też kuźnie o konstrukcji szkieletowej z wypełnieniem szkieletu cegłą lub ścianą kosznicową oblepioną gliną. Pokrycie kuźni stanowiły gonty, deski lub czasem strzecha. We wnętrzu kuźni, naprzeciw ściany wejściowej znajdowało się obszerne palenisko, a z jego jednej strony był umieszczony miech. Ciężki stół ustawiano pod oknem, na środku pomieszczenia stało kowadło (program uprawnienia budowlane na komputer).

Narzędzia przechowywano w szafkach wiszących na ścianie lub zatykano za obręcz pnia, na którym stało kowadło. Przy ścianie leżały sterty żeliwa i opał. Pierwotnie kuźnie były budynkami kurnymi, pozbawionymi przewodów kominowych; w’ okresie późniejszym otrzymały kominy. Kuźnie kurne najdłużej zachowały się na Kielecczyźnie i na Kurpiach, gdzie kominy wprowadzono dopiero po I wojnie światowej. W innych częściach Polski kominy pojawiły się w kuźniach już w XVIII w., pierwotnie sztagowe (z czterech słupów, wyplatane i polepione gliną), później murowane (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Od bardzo dawna używano oleju do celów spożywczych, leczniczych, technicznych (smarowanie osi wozów) i do oświetlania mieszkań. Olej uzyskiwano z nasion roślin oleistych, tj. lnu, konopi, rzepaku, gorczycy i słonecznika, tłocząc je w prasach klinowych lub śrubowych o bardzo zróżnicowanych konstrukcjach, doskonalonych w miarę upływu czasu. Olejarnie mieściły się często w szopach wchodzących w skład zabudowań zagrody, niekiedy zaś w! oddzielnych wolno stojących budynkach przypominających chłopskie spichrze (uprawnienia budowlane).

Folusze były wiejskimi warsztatami, w których ubijano i spilśniano samodziałowe tkaniny wełniane. Po obróbce miały one spoistość sukna, były cieplejsze i odporniejsze na wilgoć. Fołowanie odbywało się mechanicznie za pomocą urządzeń, dla których siłą napędową była woda spadająca na koło nasiębierne i powodująca jego obrót. Tkanina moczona w gorącej wodzie i rozpostarta w korycie była poddawana ubijaniu przez szereg drewnianych młotów, zwanych stęporami. Budynki foluszy miały jedno wnętrze o wymiarach około 5 X 6 m (program egzamin ustny).
Do dziś są czynne folusze w okolicach podgórskich, np. w Jurgowie, w Podszklu na Orawie i Ustupie.

Relikty drewnianego budownictwa

Niektóre przeniesiono do muzeów, np. urządzenia folusza z Jaworek k. Szczawnicy znajdują się w Muzeum Etnograficznym w’ Krakowie, na terenie zaś Orawskiego Parku Etnograficznego w? Zubrzycy Górnej stoi budynek folusza z kompletnym wyposażeniem wnętrza (opinie o programie).
Burzliwe dzieje Polski i nietrwałość drewna nie sprzyjały zachowaniu reliktów budownictwa ludowego. Najstarsze, bardzo nieliczne, wzniesiono w połowie XV w’. Niewiele też pochodzi z XVI, XVII i XVIII w. Najwięcej zachowało się obiektów z XIX w. Niestety te, które przetrwały do naszych czasów’, znikają z polskiego krajobrazu w tempie zastraszającym.

Ulegają niszczeniu nie tylko na skutek naturalnego zużycia w miarę upływu czasu i szkodliwych oddziaływań czynników atmosferycznych. Zagraża im postęp współczesnego życia, nowe wymagania i aspiracje użytkowników, a nade wszystko ignorancja społeczeństwa nieświadomego, że zabytki tradycyjnego budownictwa ludowego stanowią jedyne w swoim rodzaju bezcenne okazy ludowej kultury (segregator aktów prawnych).
Niewielkie, w’ świetle współczesnych wymogów, wartości użytkowe zabytków budownictwa drewnianego sprawiają, że nader często podejmuje się decyzje o ich rozbiórce.

Zjawiskiem powszechnym jest rozbieranie starych chałup, stodół i spichrzy, w wyniku czego np. na Orawie nie można już in situ spotkać dziś chałupy z przedwyżcem. Pozbawianie sprawnych jeszcze warsztatów rzemieślniczych pełnionych przez nie funkcji prowadzi do braku starań o ich utrzymanie.
Panujący w Polsce po II wojnie światowej ustrój socjalistyczny, piętnując dawne ziemiaństwo, skazał jego siedziby na zagładę (promocja 3 w 1).

W wyniku decyzji administracyjnych dwory opustoszały, a ich wyposażenie rozproszono. Niektóre dwory rozebrano, inne niszczały nie użytkowane, jeszcze innym narzucono funkcje niezgodne z ich charakterem, co powodowało dewastację obiektów i otoczenia. Piękne niegdyś parki przydworskie, zaniedbane, zamieniły się w nieużytki. Pełne uroku ogrodzenia drewniane lub kamienne zastępowano siatkami metalowymi.