Kamienice

Chęciny czy Nowy Korczyn, liczniej pojawiały się kamienice, zwłaszcza w pierzejach rynkowych. Unikatowym przykładem murowanego domu zamożnego mieszczanina jest XVI-wieczna chęcińska kamienica zw. Niemczówką - ze sklepioną sienią na osi i reprezentacyjną izbą przykrytą stropem w tylnym trakcie (program uprawnienia budowlane na komputer). Reliktami powszechnych dawniej domów podcieniowych są dwie XVIII-wieczne kamienice przyrynkowe w Kielcach oraz szereg piwnic przy rynku w Pińczowie, znacznie wysuniętych przed linię dzisiejszej zabudowy. XVI-wieczną metrykę ma także tzw.

Dom Długosza w Nowym Korczynie, zaś Kamienica Różańcowa w Wiślicy pochodzi z następnego stulecia. W’ małych ośrodkach wykształcił się, zapewne w początku XIX w., typ murowanego parterowego domu kalenicowego z szeroką przejazdową sienią na osi, charakterystyczny dla licznych miasteczek, w których wielu mieszczan utrzymywało się z uprawy roli (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Istniejący do niedawna zespół stodół na zapleczu północnej pierzei placu Żeromskiego w Chęcinach był ostatnim już przykładem zabudowy gospodarczej przy tego typu domach.

Wyjątkowy zespół starej drewnianej zabudowy o charakterze zagrodowym zachował się do dzisiaj w Daleszycach, gdzie w XIX w. wzniesiono na wąskich działkach, także wokół rynku, kilkadziesiąt drewnianych szczytowych domów z budynkami gospodarczymi.

Znajomość historii i rozwoju osad wiejskich jest znacznie uboższa niż miejskich. stąd charakterystyka najstarszych układów wsi jest bardzo utrudniona, mimo że już. od wieku XII wymieniane były liczne miejscowości nie tylko w gęsto zaludnionych okolicach Wiślicy, ale także w znacznie bardziej zalesionym rejonie Jędrzejowa (uprawnienia budowlane).
W pozostałej części omawianych ziem, jeszcze 200 lat temu pokrytych rozległymi lasami szeroko rozciągającymi się wokół Puszczy Świętokrzyskiej, dopiero w XVIII. a zwłaszcza w XIX w. rozwinęło się osadnictwo puszczańskie.

Cechy budownictwa ludowego

Pozostałościami tych osad są regularne wsie ulicowe, liczne zwłaszcza w okolicach Kielc, oraz. rzędowe najpowszechniej występujące dziś na Kielecczyźnie, a pochodzące głównie z okresu oczynszowania włościan i późniejszych pouwłaszczeniowych komasacji, kiedy nierzadko całe osady przenoszono na nowe miejsca (program egzamin ustny). W lessowym pasie nadwiślańskim częściej spotkać można wsie wielodrożne, zaś przy samej Wiśle ulicowe. W rejonach o bogatej rzeźbie terenu - w Górach Świętokrzyskich i pasie wzniesień w okolicach Miechowa - liczne są wsie o zabudowie rozdrobnionej, z wieloma przysiółkami.

W prezentowanym spisie bardzo wyraźnie dominują budynki wiejskie zagrodowe i przemysłowe, co świadczy o dość dużej liczbie zachowanych obiektów. Ilość ich maleje jednak w szybkim tempie, a tradycje budownictwa wiejskiego nie są kontynuowane.
Cechy budownictwa ludowego na obszarze niemal całego województwa wykazują proweniencję małopolską, tylko na północno-zachodnich terenach wyraźniejsze są związki z Mazowszem. Dominuje typ zagrody wielobudynkowej, o budynkach ustawionych w formie podkowy (opinie o programie).

Od frontu chałupa usytuowana jest zazwyczaj kalenicowo, w głębi działki i równolegle do niej stodoła, z boku obora i stajnia szczytowo ustawione, zwykle przykryte jednym dachem. Na południe od Kielc powszechniejsze są zagrody z. chałupą ustawioną szczytowo, często połączoną z częścią inwentarską oraz wielofunkcyjne budynki gospodarcze - obora i stodoła pod wspólnym dachem. Zagrody jednobudynkowe charakterystyczne są dla mniej zamożnych wsi z okolic Pińczowa, Jędrzejowa i Włoszezowy oraz dla niektórych nowo lokowanych w końcu XIX w., zwłaszcza w okolicy Kielc. Nieliczne już dziś są zagrody stawiane „wokół” (np. w Bodzentynie) (segregator aktów prawnych). Należące zwykle do najzamożniejszych gospodarzy, występują jeszcze sporadycznie w Górach Świętokrzyskich oraz południowej części województwa.

Podstawowym budulcem było drewno stosowane w konstrukcjach zrębowych wiązanych na „rybi ogon”, a sporadycznie na „obłap". W niemal bezleśnym pasie lessowym powszechnie występuje konstrukcja sumikowo-łątkowa. Do wyjątków należą obecnie budynki o ścianach plecionych (promocja 3 w 1).