Klimaty umiarkowane

Znaczna część terytorium Europy reprezentuje typową subekumenę. Obejmuje ona obszary położone na pn. od 60 równoleżnika, zdominowane przez klimaty umiarkowane i chłodne oraz naturalne zbiorowiska roślinne typu tundry, lasotundry i tajgi. W jej składzie znajdują się także słabo zagospodarowane obszary stepowe i półpustynne Niziny Nadwołżańskiej. Tak schematycznie wyznaczona europejska subekumena zajmuje ok. 2,5 min kur’ (ok. 23% pow. lądowej Europy) i zamieszkiwana jest przez ok. 18 min osób (średnio 7,2 osoby/km’) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Najsłabiej zaludnionymi w obrębie subekumeny obszarami są m.in. Nieniecki Okręg Autonomiczny w Rosji (0,3 osoby/kirr’), okręg Finnmark w Norwegii (1,5 osoby/km²), fińska Laponia (2,1 osoby/km’) oraz hrabstwo Norrbotten w Szwecji (2,6 osoby/ km²). Biorąc pod uwagę prognozy demograficznego rozwoju Europy do 2050, podkreślić należy zdecydowanie takt, iż demograficznej recesji towarzyszyć będzie osiągnięcie wskaźnika gęstości zaludnienia na poziomie 55,8 osób/km . Będzie on zatem po raz pierwszy w historii zdecydowanie niższy od średniej światowej, szacowanej na 68,6 osób/km² (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Relatywnie wysoki poziom rozwoju społeczno- -ekonomicznego Europy sprawia, że za wyjątkiem stopy zgonów pozostałe wskaźniki ruchu naturalnego przyjmują zdecydowanie niższe wartości od średnie h światowych, Jednocześnie wykazują one dość wyraźne zróżnicowanie w skali regionalnej, przy czym zasadnicza linia podziału przebiega między bardziej zamożnymi państwami Europy Zachodniej a krajami postkomunistycznymi i Półwyspu Bałkańskiego (uprawnienia budowlane).

Wzrost zubożenia

Pomimo to kierunek zmian w ruchu naturalnym ludności Europy bardzo wyraźnie wskazuje na coraz silniej zaawansowany proces starzenia się europejskiego społeczeństwa. Ostatnie dekady XX w. znaczone są w przypadku Europy niemal dwukrotnie niższą wartością współczynnika płodności kobiet w stosunku do średniej światowej - w latach 1974-1998 obniżył się z 2,2 do 1,6. Obraz ten jest gł. pochodną rosnącej zamożności mieszkańców oraz zmiany modelu rodziny (program egzamin ustny). Do nie mniej charakterystycznych zaliczyć należy także fakt silnego spadku wskaźnika płodności kobiet w części postkomunistycznych krajów (gł. Rosji, Ukrainie, Białorusi), będącego konsekwencją głębokiego kryzysu gospodarczego.

W przypadku tych państw współczynnik płodności sytuuje się poniżej średniej europejskiej (przeciętnie 1,8) (opinie o programie). Jednocześnie prorodzinna polityka społeczna prowadzona od wielu lat w zamożnych, a zarazem względnie słabych pod względem demograficznego potencjału krajach skandynawskie li znajduje wyraz w wyraźnie wyższych od średniej europejskiej wartościach współczynnika płodność i (np. w Finlandii i Norwegii wynosi on 1,9). Bezpośrednią konsekwencją obniżenia współczynnika płodności jest silny spadek stopy urodzeń z 19%. (lala 60.) do 12, 5%.. (1999), przy średniej światowej odpowiednio 36%, i 24,8% (segregator aktów prawnych).

W czołówce państw o najniższej stopie urodzeń znalazły się zatem kraje postkomunistyczne (np. Łotwa 7,TU, Rosja i Estonia po 8,b%o). W grupie najsilniejszych gospodarczo krajów najniższe jej wartości notowały Niemcy (8,7%.), Włochy (9,4%..) i Austria (9,6%..). Rekordowo wysoką stopą urodzeń legitymowały się Islandia (1 !>,3%>) oraz Bośnia i Hercegowina (14,8%.). W przypadku tego drugiego kraju związana była ona zapewne z polityką kompensacji strat demograficznych spowodowanych kilkuletnią wojną z Serbią. Godnym podkreślenia jest fakt bardzo silnego spadku stopy urodzeń w Polsce, pomimo prorodzinnych deklaracji rządu i Kościoła (promocja 3 w 1). Największe zmiany dokonały się właśnie od czasu wprowadzenia gospodarki wolnorynkowej (1990), która przyniosła generalnie wzrost zubożenia najbardziej aktywnej demograficznie części społeczeństwa (w latach 1990-1998 stopa urodzeń obniżyła się z 14, 5%. do 10,2%..).