Miejsce budowy uprawnienia budowlane

W porównaniu z obliczeniem elementów żelbetowych lub z betonu sprężonego, wykonywanych na miejscu budowy w deskowaniu, elementy prefabrykowane oblicza się dodatkowo na siły i obciążenia, jakie działają na dan element w czasie jego rozformowywania, studzenia (przy obróbce termicznej w czasie transportu na terenie wytwórni oraz transportu z wytwórni na pić budowy, a także w czasie montażu (program uprawnienia budowlane na komputer).

Ogólnie biorąc, każdy element prefabrykowany przechodzi przez cztery następujące stadia pracy, w ciągu których poddany jest działaniu różnych sił i obciążeń i na które powinien być obliczony:
- stadium I - podczas rozformowywania;
- stadium II - w czasie transportu na terenie wytwórni i na plac budowy;
- stadium III - w czasie montażu;
- stadium IV - po wbudowaniu (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

W pierwszych dwu stadiach element nie osiąga jeszcze pełnej wytrzymałości miarodajnej. W związku z tym rozróżniamy w prefabrykacji następując stany wytrzymałości betonu:
a) wytrzymałość rozformowania, czyli wytrzymałość, jaka jest wymagań przy rozformowaniu elementu,
b) wytrzymałość transportowa, tj. dostateczna do przewozu elementu,
c) wytrzymałość montażowa, tj. dostateczna dla przeniesienia sił w czasie montażu elementu,
d) wytrzymałość normatywna, tj. zakładana w obliczeniach statycznych dla przejęcia obciążeń przewidzianych w projekcie (uprawnienia budowlane).

Minimalna wytrzymałość betonu w prefabrykatach uwarunkowana jest odpornością betonu na mróz. 

Zgodnie z normą PN-59/B-03280 oraz z „Wytycznymi projektowania budynków z prefabrykatów wielkowymiarowych” z r. 1964 przyjęta została jaka minimalna marka betonu zwykłego 140 oraz betonu lekkiego. Według powyższego projektu normy do niewielkich elementów słabo obciążonych należy stosować beton marki 140, 170 i 200, a do elementów dużych, silnie obciążonych - beton marki 200 lub 250, wyjątkowo (po uzgodnieniu z wykonawcą) - beton marki 300 lub 400 (program egzamin ustny).

Przyczepność betonu

W stadium I pracy elementu na rozformowywany element działają siły przyczepności betonu do formy oraz siły dynamiczne przy podnoszeniu prefabrykatów. Siły te nie występują w elementach produkowanych metodami bezformowymi.

Wielkość obciążenia elementu wskutek sił przyczepności jest różna w zależności od wielkości i kształtu elementu, rodzaju formy, technologii produkcji oraz gładkości powierzchni formy i rodzaju smaru, jaki zastosowano dla zmniejszenia przyczepności betonu do formy. W elementach drobnowymiarowych i w niektórych elementach prętowych sprawdzenie wytrzymałości betonu na siły występujące w stadium rozformowywania zwykle nie jest konieczne. Ponieważ podczas rozformowywania elementu beton nie ma pełnej wytrzymałości, a w niektórych technologiach rozformowywanie przeprowadza się natychmiast po uformowaniu i zagęszczeniu betonu, mogą w rozformowywanym elemencie wystąpić uszkodzenia w niezwiązanym betonie, jeśli przez odpowiedni kształt formy, technologię zdejmowania formy oraz przez smarowanie powierzchni form nie wyeliminuje się przyczepności betonu do formy (opinie o programie).

Natomiast z dużymi siłami przyczepności mamy do czynienia w elementach wielkowymiarowych oraz średniowymiarowych płytowych. Siły przyczepności w tych elementach należy przyjmować równe ich rzeczywistej wartości. Jeśli siły przyczepności występujące w poszczególnych metodach produkcyjnych nie zostały wyznaczone lub nie są znane, można oprzeć się na wartościach sił przyczepności zaleconych np. przez instrukcje radziecką (segregator aktów prawnych).

W rzeczywistości tak duże siły przyczepności występują raczej wyjątkowo, gdy powierzchnia form jest niezupełnie gładka oraz, gdy zastosowano nieodpowiedni smar. Jak wynika z badań R. N. Maselnickiego przy produkcji elementów wielkopłytowych żebrowych w matrycach betonowych gładkich z zastosowaniem smaru - wartość wahała się w granicach 100 do 200 kG/m2, przy czym wytrzymałość betonu w chwili rozformowywania wynosiła 30 do 100 kG/m2. Mniejsza wartość siły przyczepności występowała przy mniejszej wytrzymałości betonu (promocja 3 w 1).

Natomiast w przypadku zdejmowania płyty żebrowej w zupełnie nowej matrycy o niecałkowicie gładkiej i nie powleczonej smarem powierzchni stwierdzono bardzo duże wartości qi przekraczające nawet 800 kG/m2. W elementach produkowanych w formach o zupełnie gładkiej powierzchni siły przyczepności są znacznie mniejsze od 500 kG/m2 nawet przy braku smaru.