Ostudzanie żuzla granulowanego uprawnienia budowlane

Przy stosowanym szybkim ostudzaniu żużla granulowanego za pomocą granulacji wodnej nie wystarcza czasu na przemianę postaci krzemianu wapniowego, a zatem żużel zawierający nawet powyżej 42% (do 50%) CaO nie wykazuje wskutek tego zmian objętości. Jeżeli chodzi o żużle polskie, to przeważnie nie zawierają one wymienionej ilości CaO i można je na ogół uważać za niepodlegające rozpadowi wapniowemu (program uprawnienia budowlane na komputer).

Rozpad żelazawy może zachodzić, jeżeli zawartość w żużlu tlenku żelazawego (FeO) przekracza 3%. Nadmiar żelaza dwuwartościowego powoduje tworzenie się z tego tlenku i z siarki - siarczku żelazawego (FeS), który rozkłada się pod wpływem wody tworząc wodorotlenek żelazowy. Przemianie tej towarzyszy wzrost objętości do około 38%, który powoduje rozpad żużla i pękanie betonu. Żużel z nadmiarem FeO ma zwykle ciemną, a nawet czarną barwę (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Polskie żużle granulowane i pumeksowe przeważnie nie zawierają niebezpiecznej ilości FeO, o czym za pomocą prób łatwo jest się przekonać.

Siarka w żużlu w ilości poniżej 3% nie jest szkodliwa, ponieważ występuje ona w postaci trwałych i trudno rozpuszczalnych związków, które nie powodują ani wzrostu objętości, ani nawet rdzewienia stali w zbrojeniu (uprawnienia budowlane).
Siarka wskutek wysokiej temperatury w wielkim piecu (ok. 1450°C) nie występuje w żużlu w stanie wolnym, lecz w postaci związanej jako siarczan wapniowy (CaS04) - przeciętnie w ilości 0,l-f-0,3% oraz jako siarczek wapniowy (CaS) - przeciętnie w ilości 2,3-4,6%.
Szkodliwe związki kwasowe mogą powstać jedynie wówczas, gdy zawilgocone żużle o znacznej zawartości CaS pozostają przez dłuższy czas w bezpośrednim zetknięciu z powietrzem. Przy zawartości siarki powyżej 3% z uwagi na możliwość pęcznienia i rozpadu, należy stosować kruszywo żużlowe dopiero po kilkumiesięcznym przeleżeniu w niezbyt grubych warstwach (do ok. 0,5 m) na otwartym powietrzu na pochyłości; latem trzeba te warstwy polewać. Nasze żużle wielkopiecowe zawierają na ogół niewielką ilość siarki (program egzamin ustny).

Betony na żużlach granulowanych

Jako kruszywo do betonu żużel granulowany używany bywa w razie potrzeby zamiast piasku lub w połączeniu z piaskiem jedynie w braku innego lekkiego kruszywa. Wykonane przy jego użyciu betony wymagają zwiększenia dawki cementu i wykazują stosunkowo duży ciężar objętościowy dochodzący do 1800 kG/m3. Tłumaczy się to dużą porowatością kruszywa, silnie rozwiniętą powierzchnią ziaren i znaczną w związku z tym nasiąkliwością. Wzrost wskaźnika wodno-cementowego jest przyczyną spadku wytrzymałości betonu (opinie o programie).

W praktyce stwierdzono, że przy użyciu jako kruszywa żużla granulowanego o ciężarze nasypowym do 800 kG/m3 nawet przy znacznej zawartości cementu osiąga się zbyt małe wytrzymałości 28-dniowe. Stwierdzono również, iż wytrzymałość takich betonów wzrasta z czasem wskutek aktywności pobudzonego żużla. Lekkie betony z samego żużla granulowanego albo z dodatkiem piasku lub składników organicznych (mineralizowane trociny, sieczka rzepakowa itp.) używano do wyrobu pustaków ściennych, pustaków stropowych, pełnych elementów ściennych, zbrojonych płyt stropowych, a nawet w pewnym przypadku jako beton między deskowaniem dla murów piwnicznych.
Produkcja tego typu elementów budowlanych zanika, gdyż jest mało ekonomiczna, mimo że wytrzymałość wymagana ze względów statycznych rzędu 20-30 kG/cm2 jest osiągalna; żużel granulowany znajduje zastosowanie na budowie raczej do produkcji ocieplających zapraw żużlowTo- -piaskowych (segregator aktów prawnych).

Szersze możliwości stosowania żużla granulowanego do produkcji elementów budowlanych powstały po wprowadzeniu do składu mieszanki popiołów lotnych. Przy zawartości 300 kg popiołów lotnych w 1 m3 mieszanki, wytrzymałość 28-dniowa betonu wzrasta z 30 kG/cm2 do ok. 95 kG/cm przy zwiększeniu zawartości cementu od 200 do 300 kg.

Betony na żużlu pumeksowym. Z żużla pumeksowego, uwzględniając wymienione już klasy kruszywa, można otrzymywać różne rodzaje betonu zależnie od jego struktury i przeznaczenia, różniące się ciężarem objętościowym i wytrzymałością.
Beton izolacyjny o ciężarze objętościowym poniżej 1300 kG/m3 należy wykonywać stosując kruszywo I klasy o ciągłej krzywej uziarnienia, natomiast beton jamisty - na kruszywie II klasy o uziarnieniu 4-r-10 mm lub l-f-20 mm.
Beton izolacyjno-konstrukcyjny o ciężarze objętościowym 1300-f-1800 kG/m3 należy wykonywać stosując kruszywo II klasy o ciągłej krzywej uziarnienia i zawartości frakcji 0-4-2 mm od 40 do 45% (promocja 3 w 1).

Beton konstrukcyjny o ciężarze objętościowym powyżej 1800 kG/m3 należy wykonywać stosując kruszywo II i III klasy o ciągłej krzywej uziarnienia, przy zastosowaniu jako frakcji 0-4-2 mm piasku kwarcowego.