Piaskowce kieleckie

Z odmian szczególnie twardych wyrabia się miejscami kamienie młyńskie. Oprócz tego w dużym zakresie stosowany jest w postaci tłucznia drogowego i kolejowego. Na materiał drogowy nadają się lepiej wyższe partie kompleksu magurskiego. Największe kamieniołomy spotyka się w miejscowościach: Bystra, Osielec, Zawoja, Muszyna, Kamionka Wielka, Rosochatka, Cieniawa, Chomranice (pow. Nowy Sącz), Porąbka, Łososina (koło Limanowej), Barcice nad Popradem. Bartne (pow. Jasło) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Jądro Gór Kieleckich zbudowane jest przeważnie z paleozoicznych utworów osadowych (kambr-sylur-dewon) ułożonych w szereg fałdów tzw. Gór Świętokrzyskich; najważniejsze pasmo nosi nazwę Łysogór. Te paleozoiczne utwory okolone są od południa, zachodu i północy płaszczem triasu; bardziej na zewnątrz występuje jura. Piaskowce w swych różnych technicznie użytecznych odmianach występują w obu częściach Gór Kieleckich, w różnych jednak stosunkach ilościowych. W części centralnej właściwych Gór Świętokrzyskich piaskowce przeważają wybitnie nad utworami wapienno-dolomitycznymi, w osłonie mezozoicznej, natomiast wapienie mają większe znaczenie (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Piaskowce różnowiekowe tego obszaru odznaczają się wielką rozmaitością petrograficzną i różnymi właściwościami technicznymi;- niektóre z nich są od dawna znane i cenione jako materiał budowlany. Nieliczne spośród występujących tu piaskowców są dostatecznie zbadane z punktu widzenia naukowo-petrograficznego i technicznego; wiadomości te są na ogół fragmentaryczne, nie dają pełnego obrazu (uprawnienia budowlane).

Piaskowce kwarcytowe kambryjskie

Najważniejsze znaczenie mają tu piaskowce środkowego piętra kam- bru, które tworzą szereg fałdów w tym terenie. Występują w postaci ławic, grubości kilkudziesięciu metrów przedzielanych tylko podrzędnie łupkami. Spoiwo krzemionkowe, najczęściej mocno skrystalizowane, nadaje piaskowcom tym wielką zwartość i twardość; odmiany kwarcytowe tworzą przejścia do kwarcytów właściwych, są bardzo odporne na działanie niszczące wietrzenia chemicznego i denudacji. Występują w pasmach grzbietowych, tworząc najwyższe w tym kierunku pasmo Łysogór (program egzamin ustny).

Piaskowce kwarcytowe kambryjskie dostarczają najlepszego na tym obszarze materiału drogowego, zwłaszcza na podkład i tłuczeń; wskutek częstych spękań ukośnych względem warstw i trudności obróbki rzadko służą do wyrobu kostek brukowych. Eksploatowane są w licznych punktach, z których najlepiej są poznane łomy na Górze Wiśniówce koło Masłowa.

Piaskowce sylurskie na terenie Gór Świętokrzyskich mają znaczenie daleko mniejsze niż kambryjskie, sylur bowiem jest tu przeważnie wykształcony łupkowo. Jedynie dolno-sylurskie (ordowickie) piaskowce kwarcytowe z glaukonitem, eksploatowane w okolicach Międzygórza i paru innych miejscowości pow. opatowskiego, mają znaczenie praktyczne ze względu na dużą twardość i zwięzłość; nadają się na tłuczeń drogowy i materiał brukowy. Piaskowce ordowickie z góry Telegraf pod Kielcami i z góry Bugolanki pod Białogonem dostarczały również materiału na kostkę brukową (opinie o programie).

Piaskowce te występują w sposób szczególnie typowy w tzw. paśmie klonowskim na NE od Kielc, gdzie są też eksploatowane na większą skalę w łomach okolic Zagnańska (Góra Barcza). Wykazują zmienność wykształcenia petrograficznego, dając obok typów kwarcytowych odmiany bardzo miękkie i o słabym spoiwie. Należą do dewonu dolnego, wyróżnione mogą być leżące ponad sobą 3 serie (segregator aktów prawnych).

Piaskowce tzw. plakodermowe, osady lądowe, stanowiące serię najniższą, tworzą w paśmie klonowskim 2 lub 3 poziomy gruboławicowe (20 do 60 m grubości), oddzielone od siebie łupkami i miękkimi drobno- ławicowymi piaskowcami, barwy czerwonawej, rzadziej zielonkawo- szarej. Należą tu przeważnie twarde piaskowce kwarcytowe, dostarczające doskonałego tłucznia drogowego (Stary Kamieniołom Zagnański) (promocja 3 w 1).