Planowanie przestrzenne

Wydaje się również, że wtedy autor miałby czas i możliwość omówić kluczowy dla rdzenia górnośląskiej aglomeracji (GOP) problem deglomeracji i ludności oraz przyczyny załamania się tej akcji i jej perspektywy w przyszłości. Przy takim ujęciu z pewnością wnioski końcowe mogłyby być bardziej rozbudowane i śmiało zakreślające wizję perspektywy i planu kierunkowego. Być może okazałoby się, że Nowe Tychy nie są tylko miastem deglomeracyjnym dla niecki węglowej, ale również zaczątkiem nowego regionu węzłowego w środkowo-południowei części woj. katowickiego (program uprawnienia budowlane na komputer).

Tego rodzaju pretensji można mieć więcej, np. że nie wykorzystano tymczasowych wyników spisu powszechnego 1960 r., dostępnych już w 1961 r., dla szerszej charakterystyki dynamiki przemian w rozmieszczeniu ludności w woj. katowickim. Praca nosi charakter zbyt statyczny, co uwidocznia się m. in. w przekrojowej charakterystyce danych statystycznych z 1957 r (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Planowanie przestrzenne odbywa się poza trzema wymiarami przestrzeni również w czwartym wymiarze czasie. I śledzenie zmian w dynamice procesów jest chyba jednym z najbardziej interesujących, a zarazem najpłodniejszych i mających zastosowanie praktyczne zadań analiz i syntez typu regionalnego.

Dane dotyczące bezpośrednio mieszkalnictwa są potraktowane w pracy marginesowo. Jednak dla zrozumienia problemów mieszkaniowych, niezwykle skomplikowanych na tym obszarze, znajomość danych gospodarczych zestawionych w książce jest niezbędna (uprawnienia budowlane).

Na zakończenie chciałbym powiedzieć, że mimo pewnych zastrzeżeń, jakie przedstawiłem, należy pracę powitać z zadowoleniem, gdyż dostarcza wiele materiału do rozważań z różnych dziedzin życia gospodarczo-społecznego na tym tak ważnym w naszym kraju terenie.

Szeroki wachlarz zagadnień

Praca obejmuje szeroki wachlarz zagadnień, które mają bezpośredni bądź też pośredni wpływ na kształtowanie się formy działki i budynku. Pozwala zrozumieć mechanizm kierujący zmianami powstałymi w budownictwie chłopskim na przestrzeni XIX i XX wieku. W pracy zostały wykorzystane także materiały wcześniejsze - archiwalne, niemniej materiałem podstawowym są badania etnograficzne prowadzone w latach 1948-1957 pod kierunkiem prof. J. Gajka w zakładzie etnografii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (program egzamin ustny).

Rozdział pierwszy omawia technikę obróbki drewna, narzędzia, czynności związane z przygotowaniem materiału. Dalsze rozdziały pracy w sposób dość szczegółowy omawiają kolejno: rozplanowanie i usytuowanie zagrody, konstrukcję domu mieszkalnego i budynków gospodarskich, rozplanowanie wnętrza domu mieszkalnego oraz wyposażenie budynku mieszkalnego (opinie o programie).

Szczególnie interesujące w pracy są rozdziały poświęcone rozplanowaniu i usytuowaniu zagrody oraz rozplanowaniu wnętrza budynku mieszkalnego. W pierwszym z nich autorka w sposób dość szczegółowy omawia występujące na terenie woj. lubelskiego formy działki i zagród, omawia kolejno budynki występujące na działce, ich przeznaczenie i funkcję.

Przeprowadzona została również analiza nazw gwarowych siedliska, wyboru lokalizacji i dziedziczenia siedliska, a także została przedstawiona organizacja pracy w zagrodzie z uwzględnieniem zmian, jakie zaszły na przestrzeni XIX i XX w (segregator aktów prawnych).

Autorka wyróżnia dwa typy siedliska z punktu widzenia głębokości działki: a) o długiej działce (40-60 m), b) o krótkiej działce (do 40 m). Nie rozpatruje jednak siedliska w powiązaniu z układem osadniczym wsi i rozmieszczeniem gruntów. Jak wiemy, czynnik ten nie jest bez znaczenia dla formy zabudowy poszczególnego siedliska i uwzględnienie go rzuciłoby nieco więcej światła na rozwój i genezę kształtowania się siedliska i zagrody (promocja 3 w 1). Autorka rozpatruje układ działki przyjmując kryterium formalne, tj. wzajemne usytuowanie budynków względem siebie, drogi, stron świata.