Podział na frakcje

Podjęte w ramach działalności „Międzynarodowej Komisji Wielkich Zapór” (International Commission on Large Dams) próby międzynarodowego unormowania kruszywa do betonów hydrotechnicznych nie wiadomo, czy zostaną uwieńczone sukcesem, gdyż w dziedzinie betonów istnieje wiele zwyczajów niejako „narodowych”, z których technicy niechętnie rezygnują (program uprawnienia budowlane na komputer). Tak np. gdy w USA nie przekracza się na ogół średnicy 150 mm, w większości krajów europejskich 180-200 mm, to we Francji podnoszono tę granicę do 250 mm (zapory FAigle, Chastang i Bort), podczas gdy w Niemczech zdecydowanie obniża się ją poniżej 100 mm, natomiast zaleca dodawanie do betonu inkrustacji z dużych bloków kamiennych, zwłaszcza na granicy faz (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Ogólna zgodność panuje natomiast w kilku innych kwestiach, gdy zaleca się odrzucanie z kruszywa ziarn blaszkowatych oraz wykazujących uszkodzenia typu zwietrzelinowego, co uzewnętrznia się w obniżce ciężaru właściwego ziarn.
Jedna z interesujących tendencji, lansowana głównie we Francji, zaleca eliminację z betonu ziarn średniej wielkości, co prowadzi do nieciągłej krzywej przesiewu i jest wyrazem poglądu określającego beton jako strukturę o grubym szkielecie kamiennym wypełnionym zaprawą (uprawnienia budowlane). Zważywszy, że eliminacja pewnej frakcji nastręczałaby poważne kłopoty, jako że naturalne złoża kruszywa reprezentują najczęściej mieszaninę ziarn wszelkich średnic - szuka się wyjścia przez stosowanie 2 odmiennych recept na granulometryczny skład kruszywa, jak to uczyniono na zaporze Bort, stosując dwa rodzaje betonu I i II.

Uziarnienie kruszywa

Przy powyższym uziarnieniu kruszywa stosowano dozowanie cementu 225 kg/m3 dla betonu rdzeniowego i 275 kg/m3 dla okładzinowego (program egzamin ustny). Podobnie na zaporze Chastang eliminowano frakcję 54-15 mm, na zaporze Girotte 3-7-25 mm oraz na zaporze Vaud 2-4-5 i 254-50 mm, otrzymując wszędzie betony o dobrych parametrach urabialności, szczelności i wytrzymałości.
Jeśli chodzi o wykonywanie betonów hydrotechnicznych w St. Zjednoczonych, to charakterystyczną cechą jest na budowie dużych zapór bardzo precyzyjne rozbijanie piasku na szereg frakcji (co najmniej 3, czasem nawet do 64-8) skrupulatne przestrzeganie założonej dla betonu krzywej przesiewu, tak aby odchylenia we wszystkich jej punktach nie przekraczały 2-4% (opinie o programie).

Ponieważ procedura taka jest dość kosztowna, stosuje się ją niekiedy (np. na zaporze Chief Joseph) do połowy piasku, podczas gdy druga, w formie niejako pospólki, jest dostarczana po przemyciu przenośnikami, na których w sposób ciągły przeprowadza się jej próby granulometryczne i uzupełnia na bieżąco w odpowiednich proporcjach frakcjami rozsortowanymi. Technicy amerykańscy twierdzą, że tą drogą uzyskuje się doskonałą precyzję w produkcji masy betonowej, która pozwala na znaczne obniżenie zawartości cementu (segregator aktów prawnych).

W Europie, o ile nam wiadomo, stosowany jest podział piasku jedynie na 2 frakcje, na przykład na zaporach zespołu Kaprun w Alpach Austriackich przyjęto średnice podziałowe 0,1-7-0,5-7-3 mm. Zastosowany tam system mokrego oddzielania składowych (system Kamig) dawał jednak pewne odchyłki w uziarnieniu, gdyż w grupie 0,1-7-0,5 mm znajdowało się wagowo ok. 4% ziarn o średnicy < 0,1 mm (tzw. „podziarna”, odpowiednik niemieckiego terminu Unterkorn) i 10% ziarna grubszego od 0,5 mm („nadziarno”, Oberkom). W grupie 0,5-1-3 mm ziarna drobniejszego było 7%, natomiast w odrzucanej grupie do 0,1 mm trafiało się do 50% ziarna większego.
Konsystencja betonów hydrotechnicznych i tempo betonowania (promocja 3 w 1).

Obok składu granulometrycznego kruszywa dużą rolę w produkcji betonów hydrotechnicznych gra konsystencja masy betonowej i związany z tym sposób jej układania. Jeśli chodzi o konsystencję, przeważa pogląd, że masa betonowa powinna być plastyczna, z odchyleniem raczej w stronę suchej niż mokrej. Najczęściej spotykane dozowania wody wahają się w granicach 140-M60 1/m3 i nie powinny przekraczać 180 l/m3.