Poprzeczne wymiary próbki

Poprzeczne wymiary próbki mierzy się co najmniej w trzech miejscach, przy czym każdy pomiar przeprowadzamy w dwóch prostopadłych kierunkach. Do obliczeń przyjmuje się najmniejsze pole przekroju. Pomiaru średnicy dokonuje się suwmiarką z noniuszem o dokładności 0,1 mm oraz mikromierzem o dokładności 0,01 mm (program uprawnienia budowlane na komputer).

Próbki do pomiaru wydłużenia przy zerwaniu oznacza się kreskami na całej długości pomiarowej w odstępach 5 lub 10 mm. Do czasu osiągnięcia granicy plastyczności prędkość rozrywania próbki nie powinna być większa niż 4-15 mm/min. Wykres naprężeń i odkształceń dla próbek rozciąganych wykonanych ze stali wykazującej granicę plastyczności i stali nie wykazującej wyraźnej granicy. Przyrost naprężeń powinien wynosić 1 kG/mm2/sek (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Osiągnięcie granicy plastyczności (odpowiednią wartość siły) wskazuje na maszynach wytrzymałościowych typu mechaniczno-dźwigowego z siłomierzem przesuwnikowym nagłe opadnięcie dźwigni.

Na maszynach wytrzymałościowych z samoczynnym wskazaniem siły obciążającej obserwuje się zatrzymanie lub chwilowe cofnięcie wskazówki. Założony na próbce przyrząd do pomiaru wydłużeń wskazuje punkt zwrotny w przebiegu linii odkształceń. Na granicy plastyczności naprężenie oblicza się jako stosunek siły P0 do przekroju pierwotnego S0 (uprawnienia budowlane). Po zerwaniu obie części próbki składa się z sobą tak, aby ściśle przylegały i mierzy jej długość z dokładnością do 0,1 mm. wzajemnie prostopadłych kierunkach i określamy średnią arytmetyczną.
Średnicę dr mierzymy w połowie odległości między miejscem zerwania i końcem długości pomiarowej na dłuższej części próbki, w dwóch wzajemnie prostopadłych kierunkach, z dokładnością do 0,01 mm (program egzamin ustny).

Próbę rozciągania unieważnia się i należy powtórzyć na tej samej liczbie próbek w następujących przypadkach: jeżeli na próbce tworzy się więcej niż jedna szyjka, jeżeli próbka rozerwała się poza długością pomiarową, a obliczone wydłużenie nie odpowiada założeniom oraz wtedy gdy próbka zerwała się w miejscu znaku (nacechowania) i nie wykazuje wymaganego przewężenia lub wydłużenia (opinie o programie).

Metoda obciążenia

Metoda obciążenia polega na stopniowym obciążaniu i odciążaniu próbki oraz pomiarze trwałych wydłużeń po każdym odciążeniu; kolejność postępowania jest w tym przypadku następująca:
a) próbkę obciąża się wstępnie siłą Pw stanowiącą ok. 10% przypuszczalnych naprężeń granicznych, przy umownym wydłużeniu trwałym,
b) na próbkę zakłada się tensometr i obciąża się siłą równą podwójnej wielkości Wstępnej siły obciążającej 2 Pw,
c) po 10 sekundach działania siły 2 Pw próbkę odciąża się do wstępnej siły obciążającej Pw, a wskazówkę tensometru nastawia na zero lub inną działkę,
d) próbkę obciąża się stopniowo i każdorazowo, po 10 sekundach działania pełnej stopniowanej siły obciążającej, odciąża się do wielkości wstępnej siły P„.; po osiągnięciu siły wywołującej naprężenie równe 70% wartości naprężeń granicznych następne przyrosty sił obciążających powinny być takie, aby kolejne zwiększenie naprężeń w próbce nie przekraczało 2 kG/mm2 (segregator aktów prawnych).

Dopuszcza się wyznaczenie siły Px z wykresu wykonanego automatycznie na maszynie wytrzymałościowej pod warunkiem, że skala wydłużenia jest podana co najmniej w pięćdziesięciokrotnym powiększeniu. Skalę sił i wydłużenia należy tak dobrać, aby kąt nachylenia linii prostej do osi odciętych, w zakresie proporcjonalności naprężeń do wydłużeń względnych, mieścił się w granicach od 50°-70°, a naprężenie 1 kG/mm2 powinno odpowiadać co najmniej 2 mm na osi rzędnych (promocja 3 w 1).

Po obciążeniu próbki wstępną siłą równą 10% przypuszczalnych naprężeń granicznych, przy umownym wydłużeniu trwałym i założeniu tensometru do pomiaru wydłużeń, zaleca się dalsze stopniowanie obciążeń po siły odpowiadającej przypuszczalnym naprężeniom granicznym, a po przekroczeniu granicy proporcjonalności przyrosty obciążeń nie powinny wywoływać w próbce przyrostów naprężeń większych od 2 kG/mm2. Naprężenia graniczne należy obliczyć z dokładnością ± 0,5 kG/mra2.