Przezorność władz

Przezorność władz dostrzegających całą niedojrzałość opisanych koncepcji ustrzegła Warszawę przed realizacją tych kosmopolitycznych wizji. W ciągu szeregu lat zachowywano centralne tereny przy ulicy Marszałkowskiej jako wolne od zabudowy (mimo ich atrakcyjności i pełnego uzbrojenia), doceniając ich wyjątkowe znaczenie jako miejsca przyszłej prawdziwie monumentalnej dominanty śródmieścia stołecznego. Jednakże potrzeby szybko rozwijającego się miasta i rozbudowującej się gospodarki państwowej wymagały natychmiastowego przystąpienia do budowy szeregu gmachów administracyjnych i społecznych obsługujących przede wszystkim dyspozycję gospodarczą (program uprawnienia budowlane na komputer).

Zlokalizowano je w rejonie ciągu: ulica Mazowiecka - plac Warecki - Szpitalna - Krucza, gdzie też powstał w latach następnych najbardziej skupiony zespół zabudowy publicznej tego okresu (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Od obłych form Centralnego Domu Towarowego do monotonnych rytmów szkieletowych elewacji ulicy Kruczej, od ekstrawaganckiej sytuacji i niemniej dziwacznej koncepcji plastycznej budynku PZUW przy ulicy Szpitalnej do oschłego schematyzmu kompleksu PKPG - oto wachlarz rozwiązań demonstrujących swą „nowoczesność" i odrębność wobec zabytkowych założeń stolicy. Ludność Warszawy nie znajdując zadowolenia estetycznego w bezdusznym budownictwie śródmiejskim szukała ujścia dla swego przywiązania do miasta oraz związanych z tym aspiracji duchowych w pietyzmie, jakim otoczyła odbudowę najdroższych okruchów stolicy jej zabytków (uprawnienia budowlane).

Odbudowa zabytków

Odbudowa zabytków w Polsce Ludowej, a zwłaszcza w Warszawie, poza swym znaczeniem poznawczym i kulturalnym ma głębokie uzasadnienie ideowo-polityczne. Jest ona odpowiedzią narodu na wyzwanie rzucone przez faszyzm, który właśnie przeciwko architektonicznym pomnikom przeszłości skierował szczególną swą furię niszczycielską, który liczył na fizyczne starcie z powierzchni ziemi całej kultury polskiej i jej kamiennych wcieleń (program egzamin ustny). Dlatego właśnie społeczeństwo polskie z takim entuzjazmem przyjmowało odbudowę pałaców Krakowskiego Przedmieścia, kolumny Zygmunta, Rynku Starego Miasta, podobnie jak zabytków Gdańska, Poznania i innych miast. Dlatego właśnie mozolna i ofiarna praca restauratorów spotkała się z powszechnym uznaniem społeczeństwa, co znalazło wyraz w corocznym przyznawaniu wysokich nagród państwowych za działalność w dziedzinie odbudowy zabytków (opinie o programie).

Ogromny rozmach akcji odbudowy zabytków w Warszawie był niewątpliwie wyrazem nowego stosunku społeczeństwa do swych tradycji, które z chwilą przejęcia losów kraju i jego kultury w ręce szerokich rzesz narodu - stały mu się bliższe niż kiedykolwiek indziej. W żadnym z krajów kapitalistycznych nie mógł powstać tak masowy ruch odtwarzania pomników kultury narodowej, w żadnym z krajów kapitalistycznych nie postawiono nawet zasady odbudowy na nowo zniszczonych doszczętnie wielkich zespołów przeszłości (segregator aktów prawnych). W Warszawie zasada ta, odzwierciedlająca nie tylko poglądy naukowe konserwatorów, lecz przede wszystkim gorący, uczuciowy stosunek społeczeństwa do dzieł swej przeszłości, stała się bezsporna i ucieleśniła się w odbudowie od podstaw kamienic Krakowskiego Przedmieścia, katedry, pierzei Rynku Staromiejskiego i innych obiektów historycznych.

Akcja odbudowy zabytków była zarazem wielką szkołą sztuki architektonicznej dla licznego zespołu architektów pracujących nad rekonstrukcją (promocja 3 w 1). W warunkach długotrwałego zalewu mody kosmopolitycznej, wymarcia pokolenia architektów-realistów i utraty kontaktu z prawdziwą szkołą praca nad inwentaryzacją i odbudową zabytków stawała się jedynym źródłem obiektywnej wiedzy o prawidłowościach rozwoju formy architektonicznej. Toteż środowisko konserwatorskie reprezentowało i reprezentuje po dziś dzień poważny ośrodek rzetelnej znajomości realistycznego kunsztu architektonicznego.