Ścieralność w bębnach

Ścieralność w bębnach oznacza podatność materiału kamiennego do zużywania się przy wzajemnym ocieraniu się kawałków materiału. Badanie to ma głównie zastosowanie do materiałów kamiennych stosowanych do celów drogowych. W warunkach polskich stosowany jest do badań tzw. bęben Devala (program uprawnienia budowlane na komputer).

Twardość minerałów skałotwórczych badanej skały określa się w skali Mohsa oddzielnie dla każdego minerału. Twardość skały jako całości można określić wg Mohsa jedynie wówczas, gdy składa się ona z jednego tylko minerału (gips, marmur, anhydryt). Twardość skały złożonej ustala się przez zbadanie jej ścieralności na tarczy i porównanie ze ścieralnością innych materiałów.

Bardzo istotną cechą dla jakości materiału kamiennego jest równomierna ścieralność, co zależy w dużej mierze od wielkości ziaren składników skałotwórczych. Równomierną ścieralność wykazują skały wybuchowe drobnoziarniste. O ścieralności skał osadowych decyduje rodzaj skały, a przy piaskowcach - rodzaj lepiszcza.
Odporność na uderzenie charakteryzują dwie cechy: zwięzłość i odporność na uderzenie (pod wpływem uderzeń lub ciśnienia) (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Cechy te są szczególnie ważne dla materiałów kamienych stosowanych do celów drogowych w postaci kruszywa naturalnego lub sztucznego. Mają one również znaczenie dla kruszyw stosowanych do betonu budowlanego.

Zwięzłość jest miarą powiązania ze sobą składników skałotwórczych skały, a w skałach osadowych - ziaren mineralnych ze spoiwem; objawia się ona odpornością na uderzenia. Badania przeprowadza się za pomocą maszyny udarowej Page’a na próbkach cylindrycznych lub sześciennych przygotowanych z badanego materiału. Odporność na miażdżenie przeprowadza się na próbce tłucznia (3 kg) umieszczonego w stalowym cylindrze i przykrytego stemplem (uprawnienia budowlane).
Miażdżenie przeprowadza się bądź pod wpływem uderzeń w przyrządzie udarowym (Fóppla), bądź pod wpływem ciśnienia w prasie (ciśnienie 40 Ton).

Miarą odporności na miażdżenie jest strata materiału po wykonaniu badania oznaczona przez przesiew przy użyciu znormalizowanych sit oraz wykres uzyskanego po zbadaniu przesiewu ilustrującego przebieg przesiewu (program egzamin ustny).

Odporność na uderzenie

Badanie odporności na uderzenie przeprowadza się niekiedy, zwłaszcza dla materiałów ceramicznych (cegła, klinkier), na aparacie udarowym typu Martensa. Aparat składa się z metalowego stojaka przytwierdzonego do stolika 1. Stojak stanowią dwie równoległe prowadnice 2 i 3, po których przesuwa się ramka 4 ze śrubą 5 i z urządzeniem przytrzymującym dla gruszek metalowych 6 o różnych ciężarach (0,5, 1,0, 2,0 kg). Na jednej z prowadnic 3 znajduje się podziałka centymetrowa ustalająca wysokość spadku gruszki (opinie o programie).

Zakłada się gruszkę o określonym ciężarze i podnosi ją na określoną wysokość (stałą); następnie powoduje się spadek ciężarka. Powtarza się to odpowiednią ilość razy potrzebną do zniszczenia próbki.
Badania, które należy przeprowadzić w celu ustalenia przydatności materiału kamiennego do jednego z wymienionych w tabeli celów budowlanych (segregator aktów prawnych).
Aby właściwie ocenić materiał kamienny i jego przydatność do celów budowlanych, należy zebrać i przeanalizować wyniki szeregu badań. Jedynie na podstawie porównania własności fizycznych z własnościami mechanicznymi oraz specjalnymi wymaganiami co do koloru, faktury, poloru i odporności na korodujące czynniki można uzyskać miarodajną ocenę wartości użytkowej badanego materiału kamiennego przeznaczonego do celów budowlanych.

Należy podkreślić, że prócz badań o charakterze laboratoryjnym wymagane są często do uzyskania charakterystycznych cech materiału kamiennego o znaczeniu technicznym i ekonomicznym badania w skali półtechnicznej. Dotyczyć one mogą twardości kamienia, podatności do obróbki, polerowania, przecinania, rozdrabniania na kruszywo, podziału na bloki itp., które wywierają decydujący wpływ na zamierzoną eksploatację złóż kamiennych do celów budowlanych (promocja 3 w 1).