Skład mieszanki surowcowej

Na podstawie wyników analiz oblicza się skład mieszanki surowcowej i udział poszczególnych składników mieszarfki. W przypadku surowców wstępnie skruszonych wykonuje się oznaczenia zawartości wilgoci, a dla szlamu lub mąki z młyna i zbiorników korekcyjnych także zawartości CaO oraz określa się pozostałość na sitach 0,2 i 0,08 cm. Wszystkie wymienione oznaczenia wykonuje się również dla szlamu lub mączki, podawanych do pieca, przy czym dla szlamu obowiązuje dodatkowo oznaczenie płynności (program uprawnienia budowlane na komputer).

Kontrola pracy oddziałów pieców obejmuje badania paliwa, surowca podawanego do pieca i klinkieru z chłodników. W paliwie oznacza się zawartość wilgoci w miale węglowym, wartość opałową, zawartość części lotnych i popiołu, skład chemiczny oraz stopień rozdrobnienia. Kontrola jakości klinkieru obejmuje jego analizę chemiczną i petrograficzną, oznaczenia zawartości wolnego tlenku wapniowego i częste oznaczenia masy litra klinkieru. Kontrola pracy oddziału młynów cementu przewiduje badania klinkieru oraz tzw. surowców z dostaw (gipsu, żużla i dodatków) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Cement wychodzący z młyna podlega kontroli zmian objętości, stopnia zmielenia, początku wiązania; wykonuje się też oznaczenia cech fizycznych i wytrzymałościowych wg obowiązujących norm.
Sposób pobierania próbek oraz metody badania surowców, paliwa, półproduktów i gotowego produktu w toku produkcji cementu są przedmiotem normy branżowej „Cement. Kontrola międzyoperacyjna” (patrz wykaz norm) (uprawnienia budowlane).

Ścisła kontrola przebiegu i regulacji poszczególnych czynności i całych operacji produkcyjnych jest punktem wyjściowym obszernej problematyki automatyzacji produkcji.
Jednym z zasadniczych celów automatyzacji jest stabilizacja jakości produktu, co przy dużych wydajnościach nowoczesnych agregatów nie zawsze jest możliwe bez komputerowego systemu sterowania procesem. Z kolei, wprowadzenie komputerów do sterowania umożliwia uwzględnienie i skorelowanie wielu zależności technicznych i ekonomicznych procesu, co prowadzi do udoskonalenia sposobu jego prowadzenia, a w dalszej kolejności do jego optymalizacji (program egzamin ustny).

Klasyczne metody analizy

W poprzednich rozdziałach wielokrotnie zwracano uwagę na to, że możliwość uzyskiwania odpowiedniej i stabilnej jakości klinkieru uwarunkowana jest m.in. właściwym dobraniem fizykochemicznych właściwości mieszaniny surowcowej i utrzymywaniem ich w sposób trwały na wymaganym poziomie. Ciągłość procesu przygotowania surowca wymaga zastosowania szybkich metod analizy, pozwalających na bieżącą kontrolę i sterowanie. Klasyczne metody analizy składu chemicznego umożliwiają otrzymywanie wyników po około ośmiu godzinach, co wyklucza ich stosowanie do celów sterowania (opinie o programie).

Spośród szybkich, obecnie opanowanych metod przydatna okazała się spektrometria rentgenowsko-fluoroscencyjna, umożliwiająca uzyskiwanie wiarygodnych wyników w ciągu 15 min, przy czym czas oznaczenia wynosi około 3 min, a pozostały czas potrzebny jest na przygotowanie próbki [60]. Należy zaznaczyć, że chodzi o czas na przygotowanie próbki do badania, a nie na jej pobranie. Sposób bowiem pobierania próbek jest oddzielnym problemem i wymaga opracowania i włączenia do współpracy z analizatorem rentgenowsko- -fluoroscencyjnym odpowiednich automatycznych układów próbkobiorczych, włączonych do linii technologicznych, przystosowanych do pobierania próbek bezpośrednio z urządzeń i środków transportu (segregator aktów prawnych). Układy takie pobierają próbki cząstkowe oraz przetwarzają je, tzn. rozdrabniają, mieszają i pomniejszają. Muszą ponadto zapewnić: możliwie krótki czas trwania operacji, wystarczającą częstość pobierania próbek oraz pełną reprezentatywność próbki w odniesieniu do ogólnej masy materiału, z której została ona wydzielona.

W ostatnich latach w Instytucie Przemysłu Wiążących Materiałów Budowlanych prowadzono badania nad automatycznym sterowaniem poszczególnymi podprocesami produkcji cementu. W wyniku tych badań opracowano system automatyzacji cementowni „Odra”, obejmujący przygotowanie mieszaniny surowców i wypalanie klinkieru. System ten został wprowadzony do eksploatacji w lipcu 1974 r. (promocja 3 w 1).