Średnice porów

W zakresie objętym obiema metodami wyniki pomiarów penetrometrycznych wykazują przy pewnych średnicach porów znaczne odchylenia od wyników pomiarów sorpcyjnych (program uprawnienia budowlane na komputer).
Występujące różnice spowodowane są tym, że każda z obu metod oparta jest na innych prawach fizycznych, toteż średnice porów oznaczone penetrometrycznie nie są identyczne z oznaczonymi metodą sorpcyjną.

Ponadto trzeba uwzględnić fakt, że rtęć wtłaczana jest pod ciśnieniem 100 MPa, a w nowszych aparatach 1000 MPa. Struktura może przy tym ulec częściowemu zniszczeniu. Ponadto można sobie wyobrazić, że także skurcz ma tu swój wpływ, ponieważ penetrometrię wykonuje się na próbkach suszonych (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Pory, początkowo tylko kapilarne (przestrzenie międzyziarnowe świeżego zaczynu), a następnie także żelowe, wypełnione są wodą, która po ostatecznym stwardnieniu zaczynu - zależnie od stanu wilgotności otaczającej atmosfery - może układ porów częściowo opuszczać albo też, w wyniku kondensacji kapilarnej powtórnie go napełniać.

Złożoność układów porów i struktury produktów hydratacji powoduje, że woda jest w bardzo różny sposób wbudowana do skomplikowanego wielofazowego układu, jakim jest stwardniały zaczyn cementowy (uprawnienia budowlane).
Powers i Brownyard już w 1947 r. zaproponowali klasyfikację znajdującej się w zaczynie wody na dwie kategorie: wodę nieodparowywalną i wodę odparowywalną, przy czym tę drugą wodę dzielili jeszcze na dwie klasy: wodę żelową i kapilarną (program egzamin ustny).

Ostatnio Copeland i Verbeck [28] wodę znajdującą się w stwardniałym zaczynie cementowym dzielą spekulatywnie na cztery kategorie:
- woda, która została chemicznie związana w produktach hydratacji, tracąc przy tym swą pierwotną postać cząsteczkową,
- woda hydratacyjna w krystalitach,
- woda zaadsorbowana na powierzchniach faz stałych,
- woda znajdująca się w porach kapilarnych na tyle dużych, że część ich wewnętrznej powierzchni znajduje się poza zasięgiem działania sił powierzchniowych faz stałych.

Straty prażenia

Ci sami autorzy stwierdzają autorytatywnie, że doświadczalne ilościowe oznaczenie i rozdzielenie tych czterech kategorii wody jest problemem dotychczas nie rozwiązanym. Produkty hydratacji cementu mają tak małe wymiary, a ich struktura jest na tyle odległa od pełnego uporządkowania, że wykreślona na podstawie badań termograwimetrycznych izoterma utraty wody przez stwardniały zaczyn cementowy pozbawiona jest jakichkolwiek nieciągłości (stopni). Izoterma ta jest ciągłą funkcją zawartości wody w badanym zaczynie cementowym (opinie o programie).

Stąd też w zasadzie do dziś badacze pozostają przy koncepcji podziału zawartej w twardniejącym zaczynie wody na dwie klasy: wodę nieodparowywalną i odparowywalną, przy czym tę ostatnią, wzorem Powersa i Brownyarda, dzieli się jeszcze na wodę żelową i kapilarną. Analitycznego oznaczenia zawartości wody nieodparowywalnej dokonuje się przez oznaczenie strat prażenia zaczynu uprzednio pozbawionego wody odparowywalnej przez jego wysuszenie w określonych, arbitralnie dobranych warunkach.
Początkowo (Powers, 1974) jako wodę odparowywalną traktowano tę, która opuszczała zaczyn w warunkach wilgotnościowych panujących nad nadchloranem magnezu (metoda „P”, P-drying).

Następnie (Copeland, 1953) zastosowano lepiej zdefiniowane warunki suszenia, tzn. usuwanie wody odparowywalnej w próżni i wymrażanie jej w temperaturze - 79°C, ustalanej przez stały C02 (metoda „D”, D-drying) (segregator aktów prawnych).
Oba te sposoby suszenia nie różnią się od siebie metodycznie i nie dają dokładnej informacji, w jakim stopniu suszenie narusza także wodę „nieodparowywalną” i odwrotnie nie gwarantują czy straty prażenia wysuszonego zaczynu nie obejmują także części wody „odparowywalnej” (promocja 3 w 1).

Wyniki opisanych wyżej oznaczeń trzeba więc traktować jako orientacyjne. Należy jednak uwzględnić bardzo istotny fakt, stwierdzonej doświadczalnie proporcjonalności, jaka istnieje między powierzchnią właściwą stwardniałego zaczynu cementowego a ilością zawartej w nim wody nieodparowywalnej.