Strefa nagromadzenia skałek wapiennych

Strefa nagromadzenia skałek wapiennych przy północnym brzegu Podhala odznacza się znaczną ciągłością i ma swoiste znaczenie tektoniczne. Obok jurajskich spotykamy tu wapienie odmiennego wieku i wykształcenia petrograficznego. Imponujące skupienia skałek stanowią Pieniny; w Szaflarach i Rogoźniku pod Nowym Targiem, także w Jaworkach i Szczawnicy, eksploatowano wapienie skałkowe na wypał wapna (program uprawnienia budowlane na komputer).

W północnej osłonie krystalicznego trzonu Tatr występują potężne masy skał wapiennych i dolomitycznych (trias, jura, kreda), które nie były i nie mogą być eksploatowane ze względu na ochronę przyrody w Tatrzańskim Parku Narodowym. Jedynie w wielkim kamieniołomie pod Capkarni, na wprost Zakopanego, wydobywano skałę o mieszanym składzie petrograficznym; zasadniczo jest to szary eoceński wapień numulitowy; zmienna (miejscami bardzo obfita) domieszka piasku lub grubszego materiału okruchowego stwarza przejście do wapnistych szarogłazów, a nawet zlepieńców. Skała dzięki tym domieszkom osiąga dość znaczną twardość, nadając się dość dobrze na tłuczeń drogowy, a nawet na kostkę brukową (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Formacja mioceńska jest utworem morza, które zalewało przedpole powstającego wówczas łańcucha Karpat. Warunki sedymentacji były bardzo różne; zależnie od ukształtowania dna morza, podlegały częstym zmianom w czasie trwania tego okresu, czego wyrazem jest zmienność i wielka różnorodność osadów, zwłaszcza w przybrzeżnych płytkich częściach basenu, podlegających częstym wahaniom (uprawnienia budowlane).

W tych właśnie strefach osadzały się piaski, po części spojone na piaskowce wapniste lepiszczem pochodzenia organicznego. Utwory takie powstawały w miejscach płytszych: na wale Roztocza, po wschodniej i południowej stronie Gór Kieleckich i w niecce nidziańskiej, w okolicach Krakowa, na Górnym Śląsku, miejscami także przy północnym brzegu Karpat. Utworem morza mioceńskiego są podkarpackie złoża solne (Wieliczka, Bochnia) oraz silnie rozwinięte pokłady gipsu (niecka nidziańska i okolice Krakowa) (program egzamin ustny).

Zmienności wykształcenia

Zmienności wykształcenia i nieciągłości występowania wapieni mioceńskich odpowiada wielka zmienność właściwości technicznych tych skał: występują tu wapienie, muszlowe, mszywiołowe o wyraźnej strukturze organicznej, często z obfitą domieszką piasku, przeważnie słabo przekrystalizowane, porowate, mało zwięzłe, rzadko pełnowartościowe dla budownictwa (opinie o programie).

Wydobywane są mimo to w wielu miejscach na lokalne potrzeby budowlane, nawet na tłuczeń drogowy, przeważnie słabej jakości: czyste odmiany są używane na wypał wapna. Sporadycznie i lokalnie pojawiają się te skały przy północnym brzegu Karpat: na południe od Rzeszowa występują w większych ilościach, nakładając się na utwory fliszowe. Wapienie litotamniowe, mszywiołowe i muszlowe w swoim czasie wypalano na wapno, stosowano później jako kamień budowlany, nie mają obecnie większego znaczenia praktycznego.

Niektóre odmiany wapieni mioceńskich, występujących w niecce nidziańskiej, mają poważniejsze znaczenie dla budownictwa): są to tzw. wapienie pińczowskie, rozwinięte zwłaszcza w pow. pińczowskim i stopnickim; dostarczają w wielu miejscach ciosów budowlanych i pomnikowych (segregator aktów prawnych).

Skały te barwy białej lub kremowej, świeżo po wydobyciu miękkie i obrabialne, przez wysychanie na powietrzu silnie twardnieją i stają się odporne na wietrzenie; znane są także z tych własności wapienie z Kikowa, o zbitej i jednolitej strukturze. Prawie na równi z nimi cenione, choć często silnie zanieczyszczone piaskiem i mułem, są skały wydobywane dalej na SW w okolicach Trzonowa, Sancygniowa, Łabędzi i Piaseczna (pow. miechowski).

Szczególny typ wapienia powstającego na drodze nieorganicznej stanowią tzw. wapienie gipsowe, występujące i wydobywane na tłuczeń w okolicach Proszowic (Posądza, Koniusza na NE od Krakowa); związane są one zawsze z pokładami gipsu. Wykazują budowę komórkowatą, miejscami zbitą: ze względu na swą większą twardość nadają się lepiej niż inne wapienie mioceńskie do budowy dróg (promocja 3 w 1).