Tyczenie pojedynczego budynku

W dzielnicach miast o zabudowie zwartej linia zabudowy pokrywa się często z linią regulacyjną. W nowych dzielnicach osiedli obie te linie są wyznaczone oddzielnie. Jest to podyktowane możliwością poszerzenia ulic w miarę rozwoju osiedla (program uprawnienia budowlane na komputer).
Tyczenie pojedynczego budynku w terenie rozpoczyna się od wyznaczenia linii frontu budynku, a na niej dwóch jego naroży.

W wyznaczonych punktach wbija się paliki z gwoździami. Następnie wytycza się i zaznacza palikami pozostałe naroża. W taki sposób postępuje się, jeżeli kąty kierunkowe ścian (kąty, które tworzą linie ścian budynku z linią zabudowy) są proste, a wymiary budynku niewielkie.
Do wytyczania dużych budynków, których kąty kierunkowe ścian nie są proste, stosuje się instrumenty geodezyjne. Jeżeli plan budynku złożony jest z prostokątów, to do wytyczania kątów można użyć węgielnicy (instrument do wytyczania kątów) lub trójkąta o stosunku boków 3:4:5, wykonanego z drutu lub desek (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Prawidłowość wytyczenia prostokątów sprawdza się mierząc ich przekątne.

Na wyznaczonych palikami liniach ścian zewnętrznych odmierza się rozstaw ścian wewnętrznych konstrukcyjnych i oznacza się je palikami pośrednimi z wbitymi gwoździami.
Jeżeli wytyczany budynek przylega do istniejącego, to do zaznaczania punktów charakterystycznych stosuje się zamiast palików niezmywalną kredę, którą można te punkty zaznaczać na ścianach.
W razie wytyczania budynku o konstrukcji szkieletowej osie słupów szkieletu oznacza się palikami.
Wytyczanie zespołu budynków na terenie zakładu przemysłowego, osiedla, jak również budowli wodnych: progów, stopni, ostróg, kanałów, jazów, zapór itp., wykonuje się za pomocą instrumentów geodezyjnych. Sposoby wytyczania tych budowli są omówione w przedmiocie: „Miernictwo” (uprawnienia budowlane).

Paliki wytyczające charakterystyczne punkty budynku mogą ulec zniszczeniu w czasie wykonywania wykopów fundamentowych. Aby punkty te można było odtworzyć przenosi się je poza krawędzie rozkopu na taką odległość, aby nie uległy zniszczeniu.
Odległość krawędzi wykopu od krawędzi fundamentu budynku zależy od nachylenia skarp wykopu i jego głębokości.
Jeżeli na ścianach piwnic przewidziana jest izolacja pionowa, albo gdy fundamenty będą wykonane w deskowaniu, to między dolną krawędzią wykopu i krawędzią fundamentu należy zachować odległość ok. 0,5 m jako przestrzeń roboczą. Dla budynków posadawianych na palach szerokość ta wzrasta do około 1,5 m (program egzamin ustny).

Głębokość wykopu

Głębokość wykopu ustala się na podstawie rysunków przedstawiających przekroje budynku, a krawędzie wykopu - z uwzględnieniem przestrzeni roboczej przy fundamentach i wymaganego pochylenia skarp.
Ławy drutowe rozmieszcza się w odległości 0,5-r-l,0 poza krawędzią wykopu przy narożnikach i na przedłużeniu kierunków ścian konstrukcyjnych. Ławy te są to deski o grubości 3d-4 cm przymocowane do wbitych w grunt pali o średnicy 10-M5 cm lub krawędziaków o przekroju 10×10 cm.

Górną krawędź ław drutowych umieszcza się co najmniej 30 cm ponad cokołem budynku (opinie o programie).
Po wbiciu pali i przymocowaniu do nich desek naciąga się cienki drut stalowy lub sznur, który wyznacza obrys budynku. Położenie drutu utrwala się najczęściej przybijając go do desek gwoździami (segregator aktów prawnych).

Wykopami wąskoprzestrzennymi nazywa się takie wykopy, których głębokość jest większa od 1,0 m, a szerokość dna równa lub mniejsza od 1,5 m. Wykopy" te wykonuje się pod ławy fundamentowe w budynkach nie podpiwniczonych oraz do układania przewodów instalacyjnych, drenażu itp.
Wykopy jamiste są to takie wykopy, których powierzchnia dna nie przekracza 9,0 m2, jeśli wykonane są mechanicznie i 2,5 m2 - jeżeli wykonuje się je ręcznie, a ich głębokość przekracza 1 m. Wykopy te wykonuje się w robotach naprawczych, pod stopy fundamentowe itp.

Zabezpieczenia ścian wykopów wąsko- i szerokoprzestrzennych wykonuje się na okres trwania robót, po wykonaniu których rozbiera się je i usuwa. Wybierając rodzaj zabezpieczeń należy kierować się zasadą, aby konstrukcja ich była odpowiednio wytrzymała i łatwa do rozbiórki (promocja 3 w 1).