Wkład myśli urbanistycznej

Można też przytoczyć wiele przykładów dysharmonijnych i przypadkowych nieraz zestawień nowobudowanych obiektów z zachowanymi klejnotami przeszłości, że wymienimy tylko zabudowę Frankfurtu nad Menem, otoczenie katedry w Kolonii, nader wątpliwe skojarzenie z nową zabudową katedry w Amiens, pałacu Ca d’Oro w Wenecji i innych. Żywiołowe te zjawiska, które są często wyrazem niefrasobliwości poczynań budowlanych kapitału, potęgowanej (zwłaszcza w Niemczech Zachodnich) przez supremację amerykańskich wpływów gospodarczych, politycznych i kulturalnych, zasługują na jednoznaczną ocenę i nie wymagają szczegółowego omówienia. Jak najbardziej natomiast godne uwagi są poważne i wnikliwe studia nad problematyką dziedzictwa w wielu teoretycznie podbudowanych koncepcjach urbanistycznych odbudowy miast zachodnio-europejskich (zwłaszcza angielskich, włoskich, francuskich) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Powszechnie znany jest wkład myśli urbanistycznej Anglii w problemy odbudowy powojennej. Wczesne projekty odbudowy śródmieścia stołecznego i otoczenia katedry św. Pawła, projekty przebudowy Wielkiego Londynu lub Plymouth, które wyszły ze szkoły Abercrombiego, mogą być przykładem wnikliwej naukowej analizy problematyki wielkiego miasta i zawierają nieraz, jak zwłaszcza pierwszy projekt Plymouth, regularne rozwiązania, nawiązujące do wartości tradycji i materialnego dziedzictwa (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Zabudowa średniowieczna

Mniej znany u nas jest plan odbudowy Exeter Thomasa Sharpa. Autor dąży tu do charakteru szeregu fragmentów zabudowy średniowiecznej i rozwijania niektórych jej cech charakterystycznych (adaptacja zasadniczej konstrukcji sieci ulicznej miasta, zamknięty charakter większości nowoprojektowanych placów, zachowanie niektórych gabarytów ulic). Jednocześnie zestawia te wartości historyczne z nowoczesnymi rozwiązaniami potrzeb dzisiejszego życia (wielopoziomowe węzły komunikacyjne wtopione w nadrzeczny pejzaż poza murami miasta średniowiecznego, racjonalistyczne potraktowanie układu i kompozycji dużych budynków użyteczności publicznej) (uprawnienia budowlane).

Pod wieloma względami projekt ten, podejmujący odbudowę układu staromiejskiego i przejawiający dbałość jego wartości historyczne, przy jednoczesnym dobitnie wyrażonym postulacie przebudowy, może być pouczający w stosunku do szeregu naszych nadmiernie odtwórczych anachronicznych rozwiązań analogicznego tematu. Oczywiście nie wszystkiemu w projekcie Sharpa możemy przyklasnąć. Układy nowoczesnej zabudowy nic zawsze szczęśliwie zestawione są z zabudową historyczną (program egzamin ustny). W rozwiązaniu przestrzennym śródmieścia rola życiowa i wzajemne ustosunkowanie kompozycyjne założeń historycznych i nowych nie są wyjaśnione, przy czym układ i wyrazistość dominant zostały zubożone w porównaniu ze stanem przedwojennym (opinie o programie).

Wiąże się to z decyzją nieodbudowywania zniszczonego przez bombardowanie jednego z ciekawszych zabytków klasycyzmu angielskiego - założenia Bedford Circus, wielkiego owalu zabudowań publicznych. W starym układzie Exeter Bedford Circus stanowił obok katedry czołową dominantę życiową i architektoniczną miasta ciekawie kontrastującą z obrazami zabudowy średniowiecznej i dopełniającą ją nowym, regularnym kształtem (segregator aktów prawnych). Sharp formuje na miejsu Bedford Circus mały nieregularny placyk, który nic jest przy tym wyrazem nowoczesnej myśli urbanistycznej, lecz parafrazą gotyckich tradycji urbanistycznych, ujętą zresztą w modernistycznie uproszczoną zabudowę. Wartość pracy Sharpa, reprezentującej dla nas przede wszystkim przykład nowoczesnej przebudowy układu staromiejskiego, zostaje osłabiona przez szereg podobnych, nie uzasadnionych życiowo i kompozycyjnie decyzji zdradzających niedocenianie wartości elementów zabytkowych i ich harmonijnego zestawienia z nową zabudową (promocja 3 w 1).