Własności podłoża

Jednakże istnieją okoliczności sprawiające, iż wykonawstwu robót betonowych stawia się znacznie wyższe wymagania wytrzymałościowe, niżby to wynikało z poprzedzających uwag (program uprawnienia budowlane na komputer). Wymagania te wynikają z jednej strony z postulatów szczelności konstrukcji i ich odporności na filtrację i agresję wody, z drugiej zaś są uzasadnione postulatem wytrzymałości betonu na rozciągania powstające na zewnętrznych powierzchniach masywów betonowych na skutek zjawisk termicznych zachodzących w ich wnętrzu (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Względy te sprawiają, że w praktyce stawia się betonom hydrotechnicznym większe wymagania wytrzymałościowe, niżby wynikało z największych naprężeń ściskających i nierzadko żąda się minimalnych wytrzymałości na ściskanie 150-250 kG/cm2.
Relacje między rzeczywistymi wytrzymałościami betonu oraz naprężeniami są więc tak wysokie, iż całkowicie uzasadniają zbędność nadmiernej dokładności w obliczeniach, oczywiście z wyłączeniem konstrukcji lekkich i ażurowych, pracujących w sposób zbliżony do lądowych konstrukcji żelbetowych.
Z układu obciążeń i kształtu budowli piętrzących wynika wreszcie, że największe naprężenia w betonie występują w partiach fundamentowych. W przypadku budowli na skale o wytrzymałości wyższej niż betonu - warunki statyczne szwu fundamentowego będą oczywiście określone wytrzymałością betonu (uprawnienia budowlane). Natomiast przy posadawianiu budowli na skałach o pośledniej jakości, a zwłaszcza na gruntach sypkich, naprężenia dopuszczalne w szwie nie wynikają z jakości betonu, lecz jedynie i wyłącznie z własności podłoża, zaś wyznaczone na tej podstawie naprężenia dopuszczalne będą oczywiście związane z głębokością posadowienia fundamentu.
Sprawy te będą omówione szerzej w dalszych rozdziałach, traktujących o sposobach obliczania poszczególnych rodzajów budowli wodnych (program egzamin ustny).

Zasady projektowania progów. Jedną z prostszych form jazu bez zamknięć przedstawia w przekroju poprzecznym. Jaz ten składa się z 2 wyraźnie odmiennych części, a mianowicie progu jazowego, zwanego także korpusem jazu oraz poziomej lub nieznacznie odchylonej od poziomu płyty 2 tworzącej urządzenie do rozpraszania energii, najczęściej zagłębionej w postaci niecki poniżej dna rzeki. Element ten bywa też nazywany podjaziem, podjeziem, wypadem lub poszurem, przy czym nazwy te należy traktować jako synonimy.

Zagłębienie płyty

W korpusie jazu rozróżnia się jego odwodną ścianę piętrzącą, najczęściej pionową lub niewiele odchyloną od pionu, następnie koronę jazu i ścianę odpowietrzną, czyli spadową. Fundament korpusu bywa przeważnie płaski, poziomy lub pochylony w stronę górnej wody, czasem bywa zaopatrzony w ząb (opinie o programie).
W miejscu, gdzie korpus jazu przechodzi w płytę wypadową, często rozdziela się obie budowle szczeliną dylatacyjną, która powinna być szczelna. Zagłębienie płyty kończy się od strony dna rzeki progiem dolnym.

Dla zapobieżenia filtracji wody pod jazem wbija się zazwyczaj ścianki szczelne - górną i dolną, czasem tylko pojedynczą (wtedy z reguły od strony górnej wody). Ze ścianek rezygnuje się, gdy jaz jest na podłożu skalistym.
Gdy zachodzi konieczność dalszego wydłużenia drogi filtracji pod jazem wykonywa się w dnie rzeki powyżej jazu fartuch iłowy. Wreszcie dla uniknięcia zjawisk sufozyjnych zakłada się poniżej progu dolnego drenaż kamienny, połączony z tzw. filtrem odwrotnym.
W swym bocznym ograniczeniu jaz bez zamknięć musi być oczywiście zakończony przyczółkami, wznoszącymi się powyżej najwyższego możliwego poziomu zwierciadła wody górnej co najmniej 0,50-1,00 m (segregator aktów prawnych).

Przy jazach, których długość przekracza 15 m, należy korpus jazowy i płytę dylatować szczelinami pionowymi rozstawionymi w odstępach od 8 do 12-15 m.
Położenie korony oraz światła jazu muszą być tak dobrane, aby przy przepływie miarodajnej wielkiej wody nadpiętrzenie ponad poziom korony nie przekroczyło założonej wielkości h, wynikającej najczęściej z analizy miejscowych warunków topograficznych i stanu zabudowy doliny rzeki (promocja 3 w 1).

Przy niższych przepływach poziom wody górnej także się obniża, przy czym nie spada nigdy poniżej poziomu korony chyba, że w korpusie jazu zainstalowane są spusty umożliwiające opróżnienie górnego stanowiska.