Wypukłe powierzchnie kuliste

W układzie zwierciadeł kulistych ustawionych aberacje powstające wskutek odsunięcia źródła światła od osi częściowo wzajemnie się skompensują. Układ przedstawiony pozwala na umieszczenie źródła i obrazu na osi. Przy małych odległościach ogniskowych stosuje się zwierciadła P o kształcie parabolicznym. Jeżeli zwierciadła M są ukształtowane jako wypukłe powierzchnie kuliste o odpowiednich promieniach, to zwierciadła P muszą mieć kształt inny niż poprzednio, zapewniający rozszerzenie pola widzenia (program uprawnienia budowlane na komputer). Układ tego rodzaju zastosowano w pewnym typie mikroskopu działającego w zakresie nadfioletu (lub podczerwieni). W innym układzie otwory wykonane są w zwierciadłach płaskich.

Powodem, dla którego stosuje się zwierciadła pomimo trudności geometrycznych związanych z odchyleniem drogi światła, jest zwykle ich ochromatyczność, tzn. niezmienność ogniskowej przy wszelkich długościach fali. Obiektywy wielosoczewkowe mogą mieć achromatyczność w pewnym zakresie długości fali, nie mogą jednak - w odróżnieniu od zwierciadeł działać od dalekiej podczerwieni do nadfioletu. Zagadnienie achromatyzmu ma szczególne znaczenie w zakresach podczerwieni i nadfioletu (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Ogniskowanie układu zwierciadeł można przeprowadzić posługując się promieniowaniem widzialnym (światłem).  Inne podstawowe rodzaje aberacji noszą nazwy: koma, krzywizna pola i dystorsja. Koma powoduje, że obraz punktu ma wygląd przecinka (uprawnienia budowlane).

Aberacja sferyczna

Wskutek krzywizny pola obraz przedmiotów rozciągniętych ogniskuje się nie na płaszczyźnie, lecz na powierzchni krzywej; zjawisko to nie miałoby szkodliwych następstw, gdyby można było fotografować obraz na błonie o powierzchni odpowiednio zakrzywionej, w praktyce jednak dogodniejsze jest posługiwanie się błonami płaskimi. Nawet jeżeli obraz przedmiotu rozciągniętego jest ostry i płaski, to może być jeszcze obarczony wadą dystorsji, tzn. może mieć inny kształt niż przedmiot. Aberacja sferyczna, koma, astygmatyzm, krzywizna pola i dystorsja to pięć trzeciorzędnych czynników korygujących elementarną teorię optyki małych otworów (program egzamin ustny).

Nawet jeżeli obraz płaskiego przedmiotu leżącego w określonej odległości został uwolniony od powyższych aberacji, to obrazy przedmiotów położonych w innych odległościach w ogólności będą nimi nadal obarczone. Różne układy optyczne mają różną głębię ostrości, tzn. zdolność do tworzenia ostrych nie- zniekształconych obrazów przedmiotów leżących w różnych odległościach. Układy optyczne różnią się ponadto rozmiarami pola widzenia (opinie o programie).

Projektowanie pewnych układów wymaga jeszcze wyższego stopnia wtajemniczenia, a mianowicie uwzględnienia falowej natury światła. Otóż ostrość obrazu może być ograniczona dokładnością powierzchni soczewek lub zwierciadeł bądź też występowaniem aberacji, jednakże po całkowitym wyeliminowaniu wszystkich tych czynników wciąż jeszcze pozostanie pewne rozmycie jako następstwo dyfrakcji, wynikające z faktu, że obraz „punktowy" jest w rzeczywistości małym interferencyjnym zbiorem współśrodkowych pierścieni (segregator aktów prawnych). Występuje to wyraźnie przy zbytnim przymknięciu szczeliny spektrografu. Interpretacja falowa ma oczywiście istotnie znaczenie również przy projektowaniu siatek interferometrów i układów polaryzacyjnych.

Układ optyczny należy projektować tak, żeby stożki promieni świetlnych w poszczególnych elementach były do siebie dopasowane. Nie daje dobrych wyników umieszczanie w układzie optycznym dużej soczewki, podczas gdy pozostałe elementy układu są zbyt małe, ażeby można było wykorzystać w całości stożek wychodzącego z niej światła. Inny pospolity błąd zilustrowano układem (promocja 3 w 1). Natężenie światła w wiązce równoległej nie zmniejszyłoby się, gdyby to samo źródło zostało przeniesione z punktu 5 do S’. Wynika to stąd, że źródło S nie jest punktem, lecz pewną powierzchnią.