Zestaw składników tlenkowych

Uzupełnienie omówionego układu czteroskładnikowego dalszymi tlenkami do układów pięcio- i sześcioskładnikowych daje w wyniku mieszanki klinkierowe bardziej zbliżone do stosowanych w praktyce przemysłowej, przy czym, temperatury topienia eutektyków tych mieszanek obniżają się znacznie w miarę uzupełnienia układów dodatkowymi tlenkami (program uprawnienia budowlane na komputer).

Zestaw składników tlenkowych stanowiących elementy budowy przedstawionych w powyższej tablicy układów nie wyczerpuje całego wachlarza tlenków, jakie w różnych, czasem bardzo małych, a nawet śladowych ilościach występują w przemysłowych mieszankach surowcowych; można tu przykładowo wymienić także dodatkowe tlenki, jak MnO, TiOz, Ge02, P205, S04, K20. Nic więc dziwnego, że w przypadku obróbki termicznej przemysłowych mieszanek surowcowych faza ciekła pojawia się w temperaturze jeszcze nieco niższej od temperatury topienia eutektyku układu sześcioskładnikowego, podanego (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Nie popełnia się więc błędu, jeśli do rozwiązań technologicznych przyjmie się, że w przypadku obróbki termicznej mieszanek zestawionych z surowców naturalnych faza ciekła pojawia się po osiągnięciu temperatury około 1250 C.
Ostatecznym celem termicznej obróbki mieszanek surowcowych jest uzyskanie klinkieru portlandzkiego pozbawionego wolnego tlenku wapniowego, a złożonego z faz krystalicznych wysokozasadowych minerałów klinkierowych wbudowanych w fazę łączącą, złożoną częściowo z substancji izotropowej - szklistej.

Mieszanka surowcowa wypalona do temperatury ok. 1200 C zawiera jeszcze znaczne ilości wolnego tlenku wapniowego, który w tej temperaturze nie może z dostateczną szybkością łączyć się z towarzyszącym mu krzemianem dwuwapniowym (uprawnienia budowlane).

Przeciętne klinkiery portlandzkie

Niezbędnym warunkiem szybkiego wysycenia 2Ca0-Si02 do 3CaO- •Si02, a więc zaniku wolnego tlenku wapniowego, jest pojawienie się w materiale odpowiedniej ilości fazy ciekłej. Jak stwierdzono wyżej, pierwsze krople tej fazy pojawiają się w temperaturze ok. 1250°C, ale dla uzyskania odpowiedniej ilości stopu konieczne jest dalsze podwyższenie temperatury (program egzamin ustny). W praktyce przemysłowej prowadzi się spiekanie klinkieru do temperatury ok. 1450°C, a więc do temperatury wyższej o ok. 200 C od temperatury pojawienia się fazy ciekłej.

To dodatkowe ogrzanie powoduje zwiększenie ilości fazy ciekłej i obniża jej lepkość, co ułatwia zwilżenie przez ruchliwy stop powstałych już w niższych temperaturach i znajdujących się w materiale faz stałych (opinie o programie).
Przeciętne klinkiery portlandzkie zawierają 20-30% fazy ciekłej, zdarzają się jednak okoliczności powodujące, że zawartość tej fazy wykracza poza te granice w górę lub w dół. Jako przykład można przytoczyć produkcję trudnospiekalnego bezżelazowego klinkieru do wytwarzania cementu białego; klinkier taki zawiera zwykle ok. 15% fazy ciekłej, a czasem nawet mniej.
Metody obliczania zawartości fazy ciekłej przy różnych temperaturach i przy różnych wartościach modułu glinowego podali Lea i Parker.

Metody te oparte są na analizie układu czteroskładnikowego CaO - A1203-Si02 - Fe2Os; podstawy obliczeń można znaleźć w klasycznym podręczniku F. M. Lea [89], dostępnym także w tłumaczeniu rosyjskim (segregator aktów prawnych).
Z powyższych wzorów wynika, że ich autorzy swoje rozważania dotyczące czystego układu C - S - A - F uzupełnili przez wprowadzenie sumy potasowców (R20) i MgO, przy czy zastrzegli się, że ich wzory są słuszne dla mieszanek zawierających nie wyżej niż 2% MgO. Ograniczenie to wynika z faktu, że faza ciekła klinkieru rozpuszcza w sobie ok. 5% MgO w stosunku do jej ilości.

Przedstawione wyżej formuły obliczeniowe i dane liczbowe dotyczą, jak już wspomniano, czystego układu C - S - A - F, a uzupełnienie tego układu niewielkimi ilościami potasowców i tlenku magnezowego nie zmienia faktu, że rozważania obu brytyjskich badaczy, choć bardzo cenne, dają jednak wyniki dość jeszcze odległe od ilościowej charakterystyki zjawisk zachodzących przy spiekaniu przemysłowych mieszanek surowcowych (promocja 3 w 1).