Znaczenie drogowe

Znaczenie drogowe mogą mieć piaskowce występujące w olbrzymich ilościach na całym obszarze Karpat. Są one materiałem bardzo różnorodnym. Mamy już obecnie stosunkowo dużo zbadanych okazów tych skał i jakkolwiek wyniki badań są przeważnie dobre, to jednak należy się do nich odnosić z dużą rezerwą. Tylko w rzadkich przypadkach charakteryzują one całość złoża (program uprawnienia budowlane na komputer).

Najczęściej spotyka się w złożu odmiany o różnych własnościach, nieraz różniące się bardzo znacznie. Powodem tych różnic jest zmienny charakter lepiszcza. Najlepszy materiał stanowią piaskowce o lepiszczu krzemionkowym, następnie piaskowce wapienne, najgorsze są piaskowce o lepiszczu gliniastym lub o lepiszczu mieszanym (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Piaskowce gliniaste należy uważać za nie nadające się do celów drogowych. Odznaczają się one .słabymi własnościami mechanicznymi, dużą nasiąkliwością i podatnością do rozmarzania. Obecne w nich domieszki gliniaste wywierać mogą ponadto szkodliwy wpływ na bitum w razie stosowania ich do budowy nawierzchni bitumicznych. Pozostałe odmiany przedstawiają materiał, który - zależnie od warunków występowania - znajduje już zastosowanie zarówno do produkcji materiałów brukowych, jak też i kruszywa zwykłego i granulowanego (uprawnienia budowlane).

Właściwe wyzyskanie materiałów karpackich wymaga dalszych systematycznych badań i studiów geologiczno-petrograficznych oraz prób i obserwacji co do zachowania się różnych odmian piaskowców na drodze. Zdołano już obecnie dobrać cały szereg odmian nadających się do celów drogowych (program egzamin ustny).

W porównaniu z wapieniami i dolomitami piaskowce karpackie są materiałem daleko twardszym i mniej ścieralnym. Zdaniem autora jednak, wymagają wielkiej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza do nawierzchni nowoczesnych (betonowych i bitumicznych), ze względu na stwierdzoną różnorodność lepiszcza i na domieszki gliniaste (opinie o programie).

Piaskowce kwarcytowe

W zachodniej części Karpat w Cieszyńskim istnieje wiele kamieniołomów w okolicach Bielska, Skoczowa, Ustronia i Wisły, w których eksploatowane są piaskowce przeważnie kredowe o leipiszczu wapiennym, miejscami krzemionkowym, lecz również i gliniastym (segregator aktów prawnych).

Na terenie powiatu bielskiego znajduje się kamieniołom w Kozach, eksploatujący piaskowce kwarcytowe oraz glaukonitowe (warstwy Igockie, częściowo mikuszowickie). Właściwości materiału są dość różnorodne w obrębie tego samego kamieniołomu. Najlepsze są piaskowce kwarcytowe o wytrzymałości dochodzącej do 2500 kG/cm². Odmiany z glaukonitem wykazują wytrzymałość niższą i stosunkowo dużą nasiąkliwość dochodzącą do 2%. Kamieniołom ten produkuje kruszywo zwykłe. Warunki eksploatacyjne są ciężkie ze względu na wielkość odkrywki i obecność wkładek gliniastych między warstwami piaskowca. Grysy z kamieniołomu w Kozach otoczone smołą użyte były do budowy dywanika smołowego na drodze Krynica-Muszyna.

Z ważniejszych kamieniołomów na terenie pow. żywieckiego i wadowickiego należy wymienić kamieniołomy w Jasnochowej, Milówce i Rajczy. Piaskowiec z Jasnochowej (ścieralność na tarczy Dorry 0,15 cm, wytrzymałość 1800-5- 2000 kG/cm², nasiąkliwość 0,3-1,5% i zwięzłość 11-14) stosowany był do produkcji grysów bitumowanych, z których pobudowanych zostało kilka odcinków z dobrym wynikiem. Własności kamienia z Milówki na podstawie wyników badań są nieco gorsze (ścieralność na tarczy Dorry 0,20 cm, wytrzymałość na ściskanie 1057 kG/’cm², nasiąkliwość 1,45%, zwięzłość 8). Zbadane okazy piaskowca z Rajczy wykazały dobre własności, prócz nasiąkliwości, która tak jak w piaskowcach poprzednich, jest stosunkowo wysoka (ścieralność w bębnie Deval’a 1,86 - 2,32%, na tarczy Dorry 0,6-5-0,7, wytrzymałość 2000 kG/cm², nasiąkliwość 1,06- 1,36%) (promocja 3 w 1).

Prócz tego, należy wspomnieć o innych kamieniołomach, jak Radziechowy, Korbielów, Rychwałd. Na terenie powiatu myślenickiego były przeprowadzane szczegółowe badania materiałów kamiennych w związku z przebudową drogi do Zakopanego. Badania te umożliwiły dobranie materiałów kamiennych, nadających się do wyrobu materiałów brukowych, jak też do produkcji, kruszywa zwykłego i granulowanego.