Aktywny rozwój duchowy

Aktywny rozwój duchowy młodego artysty doprowadził go do punktu, w którym musiał odpowiedzieć na pytanie zasadnicze dla rozwoju własnego systemu wartości. Było to pytanie nie o walkę, nie o odbudowę, lecz o wymiar duchowy człowieka powojennego – pytanie sens życia i śmierci. To musiało być wedle Wróblewskiego fundamentalne pytanie, na które trzeba odpowiedzieć, zanim pojmie się charakter nowej rzeczywistości (obraz Szofer niebieski) i właściwe, kulturowe cele odbudowy (wielkie Niebo na odwrocie Dworca na Ziemiach Odzyskanych) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Śmierć w Rozstrzelaniach ma wymiar zagłady gatunków. Podlegają jej wszyscy: ludzie wszystkich stanów. Polacy i Żydzi, młodzi starcy, dzieci i zwierzęta (szczególną uwagę zwracam na rysunkowe szkice do Rozstrzelań, w których idea się kształtuje). Jest bezcelowa i wyzuta z wartości. Człowiek zamienia się w rzecz: krzesło, kapelusz, przycisk na biurko. Wróblewski personifikuje ten rodzaj śmierci malując żywe trupy, które jak zombies pojawiają się w jego marynarce w pierwszych obrazach cyklu. Nie zgadzam się jednak z Komorowskim, który w koncepcji Rozstrzelań podkreśla antyheroizm i przypadkowość śmierci („śmierci nie można już wybrać, można być tylko na nią skazanym”) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Po pierwsze: Wróblewski nie tworzył, jak Tadeusz Borowski, przeciw heroicznej wizji historii, ponieważ nie zajmował się ani historią, ani polskim etosem. Po drugie: czy do tego, żeby ginąć, potrzebna jest jakaś racja, niewiele go obchodziło. Obchodziła go bardziej formalna, że tak powiem, strona zagadnienia. Widzenie bezwzględne. „Trochę mnie pocieszyło, że do ostatniego Rozstrzelania dodałem jeszcze dwa trupy (wzgl. dwóch trupów)” - pisze w jednym z listów (uprawnienia budowlane).

Co się dzieje z człowiekiem w momencie zagłady? Co dzieje się z całym człowiekiem i z tym, co posiada? Jak czeka, co widzi, czego się trzyma, jaki jest jego cień, jak upada, jak się rozsypuje, gdzie się kończy jego granica? Wróblewski rozwiązuje temat śmiertelności, a nie „śmierci po życiu”. Nie rozumuje w kategoriach eschatologicznych i metafizycznych, lecz w kategoriach formalnych - konstrukcji obrazu wymiarach 1.20 x 2 m. Był to formalny i ideowy eksperyment artysty (program egzamin ustny).

Wewnętrzna zagadka

Ale ciekawa rzecz: ten rodzaj przedstawieniowości obrazuje wspólnotę żywych i umarłych, a nie tylko dynamikę umierania proces uprzedmiotowienia. Ponadczasowa wspólnota ludzi zespolonych w śmierci… czy Wróblewski zwariował wystawiając swoje obrazy na propagandowych Popisach Szkół Artystycznych w Poznaniu w 1949? Nie, Wróblewski w swych złudzeniach pragnął uduchowić komunizm. Jaką rzeczywistość ukazuje „realizm bezpośredni”? On nie ukazuje rzeczywistości - ukazuje duchowość. Tego słowa Wróblewski unika jak ognia, jest to jego wewnętrzna zagadka (opinie o programie).

Imperatyw silniejszy od Borejszy. Dlatego nie nazwałbym go, jak Komorowski, doktrynerem (tu dodaje się zwykle: „drobny blondynek w okularach”) - to jest nazwa właściwsza dla materialistów z ducha. Nazwałbym go raczej dogmatykiem. Wróblewski wciąż posiada świadomość religijną, z którą nie może sobie poradzić, a radzi sobie jak może (segregator aktów prawnych). Z nią wiąże się jego poczucie naruszania tabu odbite w oboczności językowej „dwóch trupów” i w autoironicznym poczuciu jej dezynwoltury. Z jego obrazów przebija reliktowa świadomość religijna. W obrazach z kręgu Rozstrzelań

Wróblewski walczy z własnym poczuciem wiary, naruszając tabu śmierci. Na ich przykładzie możemy wprost modelowo prześledzić proces wypierania świadomości religijnej. Znając charakter Wróblewskiego, jego upartą, skrajną dociekliwość, możemy przyjąć, że pomysł tematu wiązał się ze zmianą własnego światopoglądu i był próbą likwidacji sprzeczności przekonań i poglądów. Likwidacji, a nie śmierci, ulegają też postaci na obrazach (promocja 3 w 1).