Argumenty i rozważania

Argumenty i rozważania wysunięte tutaj przeciwko funkcjonalistycznym koncepcjom człowieka, a także przeciwko popularnej androidologii nie opierają się na żadnej konkretnej nauce religijnej. Powinno być jednak jasne, że te konkretne argumenty wyznaczają ramy zagadnień, które mają duże znaczenie dla religii. Mogą one pomóc nam przypomnieć sobie coś, co powinno być całkiem oczywiste, mianowicie to, że z religijnego punktu widzenia nie może być ani Dobrej Nowiny, ani dobrych wieści dla Data (program uprawnienia budowlane na komputer).

Coraz liczniejsze, często w tryumfalnym tonie utrzymane doniesienia na temat osiągnięć tak zwanej „sztucznej inteligencji” (Al) skłaniają do pewnej refleksji nad tym zjawiskiem (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Czy fakt, że maszyny w coraz szerszym zakresie potrafią zastępować nas w funkcji myślenia, należy odczytywać jako sukces (jesteśmy już tak mądrzy, że potrafimy nawet budować mądre programy), czy też jako porażkę (zakres zadań, którymi się zajmujemy, tak dalece wymknął się spod kontroli, że potrzebujemy pomocy maszyny, by się z nim uporać)? Wydaje się, że odpowiedź na to pytanie zawarta jest pośrednio w znanym żarcie, który powtarzają sobie od lat wszyscy specjaliści zajmujący się konstruowaniem urządzeń i programów związanych z Al: „Lepsza własna niż sztuczna, lepsza sztuczna niż żadna…”

Zanim przejdę do zagadnień szczegółowych, chciałbym się odnieść w sposób ogólny do tego, czym jest oraz czym nie jest sztuczna inteligencja. Jest to bowiem nowa gałąź informatyki, budząca wiele nadziei, ale jeszcze więcej kontrowersji (uprawnienia budowlane).

Zasadnicza idea badań nad sztuczną inteligencją sprowadza się do tego, by za pomocą urządzeń automatycznych (głównie komputerów) uzyskiwać działania maszyn podobne do tych, jakie realizuje człowiek za pomocą swojej inteligencji. Zakres działań specjalistów od sztucznej inteligencji zmienia się jednak wraz z rozwojem informatyki, gdyż aktualnie wiele zadań.

Komputer domowy

Wynika to z braku precyzji określenia „inteligencja”, które choć na pozór oczywiste - sprawia kłopoty przy próbach takiego zdefiniowania, by definicja nadawała się zarówno do oceny osobowości określonego człowieka, jak i do opisu działania programu komputerowego (program egzamin ustny).

Przykładowo: w szkole za inteligentnego uważa się ucznia, który szybko i trwale zapamiętuje podawane wiadomości. Jednak w odniesieniu do systemów technicznych kryterium takie nie daje się zastosować, gdyż komputerowe bazy i banki danych zdolne są do trwałego i szybkiego zapamiętywania milionów informacji - a mimo to ich głupota doprowadza do łez wielu użytkowników. Tak więc inteligencja ucznia i „inteligencja” komputera - to najwyraźniej dwie różne rzeczy. Podobnie zawodne bywają kryteria przywiązywane zwyczajowo do określonych zawodów lub rodzajów pracy. Przykładowo: kadrę urzędniczą zwyczajowo nazywa się „inteligencją pracującą”, a tymczasem programy zastępujące pracę urzędnika na przykład systemy przetwarzania danych pełniące funkcje podobne do księgowej w banku - uchodzą za najprostsze i najbardziej prymitywne ze wszystkich programów (opinie o programie).

Nie wystarczy także odwoływać się do sformułowań na temat pracy „twórczej” i „nietwórczej”, gdyż komputerowe programy wspomagające twórczość inżynierską (tzw. CAD), a nawet komponujące muzykę lub kreujące dzieła plastyczne - nie są zaliczane do sztucznej inteligencji (segregator aktów prawnych). Przykłady można mnożyć, odkrywając nawet swoistą hipokryzję w naszych ocenach, które są zawsze bardziej liberalne w odniesieniu do ludzi niż w stosunku do komputerów. Dla ilustracji tej tezy rozważmy zagadnienie gier komputerowych. Jeśli człowiek błyskotliwie wygrywa partię szachową, to jesteśmy skłonni przypisać mu inteligencję - ba, mówi się nawet niekiedy o geniuszu! A tymczasem gdy prosty program funkcjonujący na domowym komputerze ogrywa nas raz po raz - odmawiamy mu inteligencji (promocja 3 w 1).