Broń palna

Broń palna, strzelby, pistolety i krócice, siodła do konnej jazdy, bryczki i kolasy uzupełniają listę sprzętów codziennego użytku. Dzieci tych chłopów, zgodnie z panującym obowiązkiem szkolnym, uczyły się między 6 a 14 rokiem życia w szkole parafialnej. Niektórzy rodzice angażowali do swych dzieci nauczycieli domowych rekrutujących się spośród uczniów Gimnazjum Gdańskiego. Część chłopców uczyła się języka polskiego w Gdańsku. Bogatsze dzieci miały zagwarantowany wyjazd na roczny nieraz pobyt w głąb Polski w celu doskonalenia znajomości języka polskiego. Nie brak też było synów Żuławian wśród uczniów Gimnazjum Gdańskiego (program uprawnienia budowlane na komputer).

Powołanie samopomocowych kas ubezpieczenia ogniowego, jak również etatowej, rezydującej na Żuławach akuszerki, świadczy o wysoko rozwiniętej solidarności grupowej oraz o możliwościach finansowych. Utrzymywanie kościołów wyposażonych w organy i zegary bijące z wież kościelnych, jak również wmurowywanie kamiennych tablic nagrobnych świadczy o możliwościach i potrzebach mieszkańców wsi żuławskich. Przyjęcia rodzinne i wesela przekraczały niekiedy normy nakładane przez władze miejskie (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Dzięki swemu bogactwu chłopi żuławscy osiągnęli pozycję społeczną odbiegającą od pozycji reprezentantów tej warstwy mieszkających w innych dobrach na terenie Prus Królewskich, nie mówiąc o reszcie ziem polskich.

Posiadanie przez miasto, tak nadmorskie, jak i usytuowane w głębi kraju, terenów wiejskich okalających to miasto nie jest czymś wyjątkowym. Wyjątkowe jest jednak to, że zarówno Toruń, jak też Elbląg, a Gdańsk przede wszystkim, miały tak rozległe posiadłości wiejskie na swym najbliższym zapleczu. Był to w pewnym stopniu skutek zaangażowania się tych miast w wojnie trzynastoletniej po stronie króla polskiego (uprawnienia budowlane).    

Przejęte folwarki pokrzyżackie

Jeśli chodzi o położenie chłopów gospodarujących w XVII w. na terenach żuławskich Gdańska, to przede wszystkim odmienny był tu przebieg zmian zachodzących w systemie rolnym w porównaniu zarówno z resztą Prus Królewskich ³, jak też innych ziem Polski. Ziemie pokrzyżackie, którymi obdarowany został Gdańsk, miały już w XV w. wykształcony system gospodarczy z określoną liczbą folwarków i odpowiednim wymiarem pańszczyzny (program egzamin ustny). Chłopi obowiązani byli uiszczać rentę gruntową w formie mieszanej z przewagą renty pieniężnej (czynsz) nad odrobkową (pańszczyzna do 6 dni rocznie we żniwa). Przez wiek XVI i początek XVII w., kiedy na ziemiach leżących na wschód od Łaby, a w tym i na ziemiach polskich, rozwijał się folwark, na Żuławach Gdańskich nie widać podobnej tendencji. Gdańsk i Elbląg nie prowadziły gospodarki folwarcznej na własny rachunek (opinie o programie).

Przejęte folwarki pokrzyżackie były wydzierżawiane mieszczanom. Na Żuławach Gdańskich na 25 wsi istniał tylko jeden folwark w Grabinach. W XVII w. był on z reguły wydzierżawiany i prowadzony być musiał siłami najemnymi. Jednocześnie bowiem, podczas gdy w głębi kraju i na sąsiednich terenach Prus Królewskich powiększał się coraz bardziej wymiar obowiązkowej pańszczyzny, tutaj w końcu XVI w. chłopi żuławscy uzyskali zamianę szczupłej, kilkudniowej w skali rocznej pańszczyzny, na opłatę pieniężną. Było to wówczas zjawisko wyjątkowe, bowiem na sąsiednich Żuławach Malborskich utrzymała się nadal pańszczyzna jutrzynna, a nieliczne wsie odkupujące w XVI w. swą pańszczyznę zmuszone zostały do jej odrabiania (segregator aktów prawnych).

W XVII w., po okresie długotrwałego sabotowania zarządzeń dzierżawców folwarku miejskiego w Grabinach, podobną zmianę na opłatę pieniężną uzyskali zagrodnicy Żuław Gdańskich, zmuszani dotąd do pańszczyzny pieszej. Tak więc powszechnie panował tu czynsz pieniężny, i to zarówno we wsiach zwanych nadal pańszczyźnianymi, chociaż nimi już dawno nie były, jak też we wsiach wolnych, holenderskich, które od chwili swej lokalizacji w połowie XVI w. nigdy nie wykonywały żadnej pańszczyzny na folwarku miejskim, płacąc mieszczanom jedynie czynsz. Inne powinności odgrywały znikomą rolę (promocja 3 w 1).