Celowe rozdrabnianie skały

Dalszego podziału można dokonać między kruszywem doprowadzonym do obecnych wymiarów przez naturalne czynniki i kruszywem łamanym uzyskanym przez celowe rozdrabnianie skały. Z petrologicznego punktu widzenia kruszywo łamane lub naturalnie rozdrobnione może być podzielone na kilka grup skał mających wspólną charakterystykę. Najwygodniejsza jest klasyfikacja wg normy BS 812: 1967 (program uprawnienia budowlane na komputer). Klasyfikacja wg grup nie oznacza przydatności jakiegokolwiek kruszywa do wykonania betonu; materiał przydatny może występować w każdej grupie, chociaż zaobserwowano, że niektóre grupy kruszyw są korzystniejsze od innych. Należy również pamiętać, że stosuje się wiele nazw handlowych i zwyczajowych, które często nie odpowiadają klasyfikacji poprawnej pod względem petrograficznym.

Norma ASTM C 294-69 podaje opis niektórych minerałów bardziej pospolitych lub ważnych, występujących w kruszywach. Klasyfikacja mineralogiczna przydatna jest w rozpoznawaniu właściwości kruszyw, lecz nie daje podstaw do przewidywania ich zachowania się w betonie, ponieważ nie ma minerałów pożądanych powszechnie i niewiele jest całkowicie nie pożądanych (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Szczegóły metod petrologicznych i mineralogicznych przekraczają zakres tej książki, lecz ważne jest, aby zdawać sobie sprawę, że badania geologiczne kruszyw są przydatne przy ocenie jego jakości, a szczególnie przy porównywaniu kruszywa nowego i stosowanego od dawna, o którym dostępne są informacje dotyczące jego zachowania się w praktyce budowlanej; ponadto można wówczas stwierdzić występowanie szkodliwych właściwości, np. obecność niektórych niestałych form krzemionki. W przypadku kruszyw sztucznych może być również przeanalizowany wpływ metod produkcji i przeróbki (uprawnienia budowlane).

Całość kruszywa

Badania różnych właściwości kruszywa są wykonywane z konieczności na próbkach materiałów. Dlatego też wyniki badań odnoszą się, mówiąc ściśle, tylko do kruszywa znajdującego się w próbce. Ponieważ jednak interesująca jest całość kruszywa dostarczonego lub też przewidywanego do dostawy, należy zapewnić, aby próbka była typowa dla średnich właściwości całego kruszywa. Taką próbkę nazywa się reprezentatywną i dla jej uzyskania należy przestrzegać pewnych zasad postępowania przy jej sporządzaniu. Nie można tu ustalić szczegółowej procedury postępowania, ponieważ warunki i okoliczności dotyczące pobierania próbek w praktyce mogą zmieniać się w dużym zakresie w po- szczególnych przypadkach (program egzamin ustny).

Jednak doświadczony pracownik badawczy może otrzymać wiarygodne wyniki, jeżeli pamięta zawsze, że pobrana próbka powinna być reprezentatywna dla całego rozpatrywanego materiału. Przykładem takiego właściwego postępowania byłoby stosowanie raczej szufli niż łopaty w celu uniknięcia staczania się niektórych ziaren przy jej podnoszeniu. Zostało to uwzględnione w 1967 r. przy uaktualnianiu normy BS 812 (opinie o programie).

Próbka ogólna powstaje z pewnej liczby porcji pobranych z różnych części całego kruszywa. Minimalna liczba tych porcji, nazywanych próbkami pierwotnymi, wynosi 10. Łącznie ich masa nie powinna być mniejsza, niż to podano w tabl. 3-2 dla ziaren o różnych wymiarach, zgodnie z normą BS 812: 1967. Jeżeli jednak materiał, z którego próbka jest pobierana jest zmienny lub posegregowany, to powinna być pobrana duża liczba próbek pierwotnych i do badań należy wysłać większą próbkę. Tak jest szczególnie w przypadku składowiska, jeżeli próbki pierwotne muszą być pobrane ze wszystkich jego części, nie tylko blisko powierzchni, lecz również i z wnętrza (segregator aktów prawnych).

Próbka może być dość duża, szczególnie gdy stosowane jest kruszywo gruboziarniste i próbka musi być zmniejszona przed badaniem. Przy wszystkich czynnościach zmniejszania konieczne jest zachowanie reprezentatywności próbki, aby badana aktualnie próbka miała te same właściwości co próbka ogólna i tym samym co całość kruszywa (promocja 3 w 1).