Ciężar własny fundamentu

Ciężar własny fundamentu wraz z ciężarem spoczywającej na fundamencie ziemi uwzględnia się przy sprawdzaniu nacisków na grunt, natomiast przy obliczaniu sił wewnętrznych w fundamencie nie uwzględnia się ani ciężaru własnego fundamentu, ani odporu gruntu wywołanego tym ciężarem (program uprawnienia budowlane na komputer).

Parcie boczne gruntu na fundament ma zwykłe drugorzędne znaczenie, z wyjątkiem parcia na ściany piwniczne, które niekiedy wchodzą w skład konstrukcji fundamentu. Odpór poziomy gruntu bywa czasami wprowadzany do obliczeń dla zrównoważenia sił poziomych, działających na fundament. Wprowadzenie go do rozważań może nastąpić jednak tylko w tych wypadkach, gdy istnieje pewność, że fundament nie będzie odkopany oraz gdy dopuścić można przemieszczenia poziome fundamentu, konieczne do wywołania parcia biernego. Nieprawidłowe jest natomiast przenoszenie sił poziomych częściowo przez parcie bierne gruntu, a częściowo przez tarcie fundamentu po gruncie (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Obliczając fundament przyjmuje się, że parcie poziome gruntu rozłożone jest liniowo, a jego wartość oblicza się najczęściej przy zastosowaniu tradycyjnych wzorów.

Na powierzchni styku fundamentu z gruntem występują siły tarcia. Sił tarcia przeciwdziałających przesunięciom pionowym w omawianych tu fundamentach płytkich z reguły się nie uwzględnia, natomiast siłami tarcia pomiędzy podeszwą fundamentu a podłożem równoważy się najczęściej składowe poziome obciążenia zewnętrznego, działającego na fundament. Współczynniki tarcia do tego rodzaju obliczeń przyjmuje się według danych.
W przypadku posadowienia fundamentu poniżej zwierciadła wody gruntowej, fundament poddany jest działaniu wyporu wody, wywierającemu na fundament parcie hydrostatyczne. Rozkład wyporu w przypadku poziomego zwierciadła wody, zaś w przypadku zwierciadła pochylonego (uprawnienia budowlane).

Kształty stóp fundamentowych

W tym ostatnim przypadku występuje przepływ wody pod fundamentem i przy projektowaniu należy wziąć pod uwagę możliwość rozmywania podłoża. W przypadku gruntu przepuszczalnego, przy niezmiennym poziomie zalegania wody gruntowej, parcie wody należy traktować jako obciążenie stałe,
zaś w przypadku gruntu nieprzepuszczalnego należy rozważyć przypadek, gdy parcie wody nie występuje, jak również przypadek pojawienia się parcia wody.
Projektując fundament, należy zawsze rozważyć możliwość obniżenia się poziomu wody gruntowej oraz skutki, jakieby ono za sobą pociągnęło (program egzamin ustny).

W przypadku posadowiania słupa przenoszącego jedynie siłę normalną wykształca się najczęściej stopę o rzucie kwadratowym. Kształt prostokątny rzutu jest mniej korzystny, gdyż w porównaniu z kwadratowym o tej samej powierzchni prowadzi do większej objętości stopy. Prowadzi on wprawdzie w niektórych przypadkach do mniejszych osiadań niż kształt kwadratowy, różnica ta jednak występuje wyraźniej dopiero po przekroczeniu stosunku boków 1 : 3. Również i słupy o przekroju prostokątnym należy posadawiać raczej na stopach kwadratowych, chyba że względy statyczne wymagają znaczniejszego zabezpieczenia przeciwko obrotowi w jednym z kierunków (opinie o programie). Stosuje się wówczas chętnie podstawę prostokątną o takim samym stosunku boków, jaki występuje w posadawianym słupie. Jeżeli wymiary słupa wynoszą c i d, zaś pole podstawy ma być równe F, warunek ten spełniają boki podstawy stopy.

Inne kształty podstawy stopy fundamentowej stosuje się jedynie wyjątkowo (segregator aktów prawnych). Przy bardzo dużych powierzchniach stóp nadaje się im kształty wieloboczne i kołowe, zaś sąsiedztwo innych fundamentów, szczególnie w budownictwie przemysłowym (kanały, fundamenty maszyn i aparatów), zmusza niekiedy do stosowania kształtów rozczłonkowanych.
Najczęściej spotykane kształty przekroju pionowego przez stopę - to kształty: prostokątny, schodkowy i trapezowy (promocja 3 w 1).