Ciężkie aromatyczne oleje

Do najważniejszych i najbardziej znanych węglowodorów należą benzen CBHc, naftalen C10H8, antracen i fenantren C14H10 oraz ich homologi (program uprawnienia budowlane na komputer).
Obok tych związków smoły zawierają ciężkie aromatyczne oleje, węglowodory hydroaromatyczne, substancje żywicowate o skomplikowanej, nie wyjaśnionej jeszcze budowie, oraz fenole.
Jakkolwiek ilość związków chemicznych, które udało się wyodrębnić ze smoły, wynosi dziś kilkaset i wzrasta z każdym rokiem, to jednak większość składników smoły, a zwłaszcza składników wysokomolekularnych, nie jest do dnia dzisiejszego zbadana i opisana ani też nie znalazła zastosowania jako produkty wyodrębnione (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Najwyżej molekularne składniki smoły są zawieszone w smole, z którą tworzą układ koloidalny. Jest to tzw. wolny węgiel, składający się z substancji żywicowatych, zbliżonych swym składem chemicznym do koksu lub sadzy, o bardzo dużej zawartości węgla i małej zawartości wodoru. Również i część siarki znajdującej się w smole jest związana z wolnym węglem. Ilość wolnego węgla w smole surowej waha się w granicach od 2 do 20% i jest wprost proporcjonalna do temperatury koksowania węgla. Smoły niskotemperaturowe praktycznie nie zawierają wolnego węgla. Smołę zebraną podczas procesu odgazowania i koksowania węgla kamiennego przerabia się przez odwodnienie i następnie przez destylację frakcjonowaną według przytoczonego schematu (uprawnienia budowlane).
Otrzymuje się zatem obok wody amoniakalnej 5 frakcji olejowych płynnych łub półstałych i pozostałość stałą w normalnej temperaturze - pak. Dla ułatwienia i przyśpieszenia destylacji stosuje się często przy destylacji olejów ciężkich i antracenowych zmniejszone ciśnienie.

W dalszym toku przeróbki poddaje się oleje lekkie destylacji frakcjonowanej, odbierając frakcje benzolowe, toluenowe i solwentnaftę (program egzamin ustny).
Oleje średnie i antracenowe poddaje się oziębieniu i odsącza się naftalen i antracen wydzielające się w postaci krystalicznej. Fenol z olejów średnich oddziela się przez związanie go wodorotlenkiem sodowym na rozpuszczalny w wodzie fenolan.
W zależności od urządzeń, w jakich smoła jest przerabiana, schemat destylacji ulega zmianom (opinie o programie).

Przeróbki smoły

Najczęściej stosowanym sposobem przeróbki smoły jest całkowite jej rozdestylowanie, aż do otrzymania twardego paku o temperaturze mięknienia, wynoszącej według KS 40-65°C lub więcej. Wszystkie otrzymane frakcje przerabiane są następnie oddzielnie.
Przy tym systemie przeróbki dla otrzymania tzw. smoły preparowanej stapia się pak z odpowiednim dodatkiem frakcji olejowych, dobierając je w takim stosunku, aby otrzymać smołę o żądanej lepkości i składzie.

Z poszczególnych frakcji smół wyodrębniono wielką liczbę ważnych dla przemysłu indywiduów chemicznych. Poniżej omówiono pokrótce najważniejsze związki chemiczne, wchodzące w skład poszczególnych frakcji smoły (segregator aktów prawnych).
Głównymi składnikami frakcji lekkich wrzących do temperatury 170°C są benzen i jego homologi, jak toluen, ksylen i wyższe węglowodory. Węglowodory te, wchodzące w skład produktów o nazwach handlowych: benzol techniczny, benzol silnikowy, solwentnafta i olej obojętny, posiadają temperatury wrzenia od 80,5 (benzol) do 134°C (cymole CI0H14) i wyżej. Frakcji benzolowej towarzyszy kumaron C8HGO, polimeryzujący podczas oczyszczania benzolu kwasem siarkowym na żywicę kumaronową.

Węglowodory tej frakcji mają niskie temperatury zapłonu, np. ksylen 25°C. Są to substancje łatwo wchodzące w reakcje sulfonowania i nitrowania (promocja 3 w 1).
W przemyśle izolacyjnym produkty te mają zastosowanie jako rozpuszczalniki do smół i asfaltów. Stosuje się je przy wyrobie lepików na zimno oraz smół i asfaltów upłynnionych.
Oleje lekkie o granicach wrzenia 170-r-230°C i 230-j-270°C zawierają obok węglowodorów stałych krystalicznych (z których najważniejszy jest naftalen C10H8 o temperaturze topnienia 80°C i wrzenia 218°C) substancje oleiste o nieznanej budowie, ciemniejące na powietrzu.