Ilość tlenku wapniowego

Ilość tlenku wapniowego wprowadzona do mieszanki obliczona jest z uwzględnieniem powyższej sumarycznej ilości krzemionki. Jeśli więc część’ tej krzemionki (krzemionka kwarcowa), wskutek jej małej aktywności chemicznej, nie przereaguje z wapnem, wówczas w klinkierze pozostaje niepożądana, nadmierna ilość wolnego tlenku wapniowego, a nieprzereagowany kwarc powiększa w klinkierze pozycję analityczną: „części nierozpuszczalne” (program uprawnienia budowlane na komputer).

W przypadku twardych wapieni mogą się również zdarzyć grubsze, niedomielone ziarna kalcytu, które również zakłócają lokalnie jednorodność (homogeniczność) mieszanki surowcowej i są przyczyną występowania w klinkierze skupisk belitu na tyle ciasno upakowanych, że pomimo obecności fazy ciekłej nie wszystkie elementy belitu mogą wejść w reakcję z CaO, aby utworzyć alit. Zjawisko to również może być powodem pojawienia się dodatkowych nieoczekiwanych ilością wolnego CaO (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Problematyką wpływu stopnia zmielenia mieszanki surowcowej na syntezę klinkieru portlandzkiego, a w szczególności na wstępne reakcje przebiegające między fazami stałymi, zajmowali się liczni badacze. Szczególnie przekonywające wyniki uzyskali w tej dziedzinie: R. H. Bogue [9], Hendrickx [521 i T. Heilmann [51], a wyniki tych prac podsumowane są w opracowaniach książkowych (uprawnienia budowlane).
Rozważając bardzo istotne dla produkcji klinkieru zagadnienie reakcji między fazami stałymi, należy mieć na uwadze to, że mieszanki sporządzone z różnych surowców naturalnych zawierają minerały o bardzo różnym stopniu defektowania ich sieci przestrzennej i o różnym stopniu zanieczyszczenia obcymi jonami.

Ponadto trzeba pamiętać, że niektóre z tych minerałów w określonych temperaturach podlegają przemianom polimorficznym związanym z gruntowną przebudową ich sieci przestrzennej. Przykładem może tu służyć przemiana a kwarcu w trydymit, zachodząca w temperaturze ok. 870°C (program egzamin ustny).

Reaktywność krystalicznych substratów

Okoliczności te powodują, że przebieg reakcji zachodzących między fazami stałymi w pierwotnym etapie ogrzewania mieszanki surowcowej zależy nie tylko od stopnia zmielenia mieszanki. Zgodnie ze znanym efektem Hedvalla reaktywność krystalicznego substratu reakcji znacznie wzrasta, jeżeli jego sieć przestrzenna jest zdefektowana, zawiera w sobie obce jony bądź też jeżeli kryształ znajduje się w stanie przemiany polimorficznej (opinie o programie). Na podstawie swych prac doświadczalnych Hedvall sformułował nawet daleko idący wniosek, że wpływ zdefektowania sieci przestrzennej na reaktywność krystalicznych substratów reakcji jest czasem większy niż wpływ rozwinięcia powierzchni mieszanki obu substratów.

Powyższy efekt Hedvalla na pewno objawia się korzystnie przy ogrzewaniu większości naturalnych surowców, jednak jego sprawdzona słuszność nie może osłabiać podstawowego postulatu technologicznego, którego wyrazem jest zasada możliwie daleko posuniętego zmielenia i shomogenizowania mieszanki surowcowej.
Przedstawione wyżej okoliczności stanowią przyczynę zjawiska polegającego na tym, że cementy portlandzkie wyprodukowane z różnych złóż surowcowych różnią się między sobą czasem dość znacznie pod względem swych właściwości użytkowych, pomimo identyczności ich składu chemicznego oraz identycznych warunków produkcji i mielenia klinkieru (segregator aktów prawnych).

Tak więc nie tylko skład chemiczny surowców, ale także ich różne pochodzenie geologiczne, warunkujące stan fizyczny minerałów, z których składają się eksploatowane skały, wywiera wyraźny wpływ zarówno na przebieg wytwarzania klinkieru, jak i na właściwości użytkowe gotowego cementu. Niewątpliwie należy się w omawianym zjawisku dopatrywać także wpływu wspomnianych już tlenków akcesorycznych, które w pewnych złożach surowcowych mogą występować w nieznacznych, czasem śladowych ilościach.

Ruchowe analizy chemiczne wykonywane masowo tak przez producenta, jak i przez użytkownika cementu nie obejmują oznaczeń tych składników towarzyszących (promocja 3 w 1).