Intencjonalność

Rozmówca nie wie, czy rozmawia z komputerem czy z człowiekiem. Jeśli nie będzie w stanie rozróżnić systemu sztucznego od naturalnego - test będzie zdany przez maszynę. Po drugie, wspólne dla tych argumentów jest to, że są jednocześnie argumentami przeciwko funkcjonalizmowi psychologicznemu w najróżniejszych wydaniach. Po trzecie, odwołują się wprost lub pośrednio do cechy intencjonalności (program uprawnienia budowlane na komputer).

Intencjonalność to cecha niektórych stanów umysłu, polegająca na ich ukierunkowaniu na coś, na obiekt lub na stan rzeczy. Przekonania, potrzeby, życzenia, chęć, strach, intencja - wymagają dopełnienia w postaci obiektu, na jaki są skierowane, muszą być „o czymś”. Oczywiście nie wszystkie stany umysłowe są ukierunkowane. Ból zęba, swędzenie szyi, nuda nie kierują się na nic. Z drugiej strony nie wszystkie stany intencjonalne są nawet świadome. Można posiadać takie przekonania, które nigdy się w postaci świadomej myśli nie pojawią albo przynajmniej nie pojawią się danej chwili (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Stanami intencjonalnymi można się zajmować na wiele sposobów. Psychologicznie odpowiadają stanom skupienia uwagi, procesom odruchów orientacyjnych itp. Fizjologicznie - zwiększonemu poziomowi aktywacji odpowiednich rejonów, sfer, pól lub struktur układu nerwowego. Dla Johna Searle’a i wielu lingwistów są odpowiednikami aktów mowy. Stany intencjonalne byłyby analogiczne do mocy illokucyjnej (illocutionary force), a ich treść byłaby odpowiednikiem treści sądu (propositional content) w teorii czynności mowy (uprawnienia budowlane).

Stany intencjonalne

Logicznie zdania opisujące stany intencjonalne można rozpatrywać jako jeden z rodzajów zdań intencjonalnych, to znaczy takich, których znaczenie i wartość prawdziwościowa nie są wy znaczone przez znaczenie i wartość logiczną składników. Czyni tak na przykład Jaakko Hintikka, w którego opisie intencjonalność wiąże się z odniesieniem do kilku możliwych przebiegów zdarzeń, „możliwych światów” (program egzamin ustny).

Przedstawiciel dziedziny sztucznej inteligencji - jak Schank i Abelson albo Rumelhart i Norman - będzie próbował dodać system przekonań (beliefs system) do systemu wewnętrznej reprezentacji wiedzy w komputerze dla uzyskania namiastki intencjonalności w systemie sztucznym. Wreszcie filozof tej dziedziny, jak Daniel Dennett, będzie opisywał efekt takiej „sztuczki” jako obdarzanie sztucznego obiektu intencjonalną etykietką (intentional stance) (opinie o programie).

Niewątpliwą zasługą badań nad sztuczną inteligencją (szczególnie nad nowoczesnymi metodami konekcyjnymi. przy pomocy których naśladuje się budowę i funkcjonowanie sieci nerwowych) jest ożywienie dyskusji psychologów i filozofów nad nieredukowalnością stanów intencjonalnych do fizjologicznych.

Najprościej problem ten można sformułować następująco (powtarzam za Patrycją Churchland):

1. Jeśli intencjonalność jest własnością Fizyczną, to powinno być możliwe zbudowanie komputera, którego stany będą rzeczywiście intencjonalne.
2. Ale żaden komputer modelujący zachowania ludzkie nie ma i nie będzie miał stanów intencjonalnych.
3. Zatem intencjonalność nie jest własnością fizyczną (segregator aktów prawnych).

Tak wygląda mocno postawiona teza antyredukcjonistyczna. Do czego można mieć zastrzeżenia w tym rozumowaniu? Wiele osób miałoby wątpliwości w punkcie drugim, który orzeka o niemożliwości. a więc jest metodologicznie podejrzany. Ale można też nie zgadzać się z punktem pierwszym, jak to robi John Searle. Twierdzi on mianowicie, że sama biologia (sposób organizacji struktur biologicznych, funkcje organizmu), a właściwie biologiczne moce kauzalne zapewniają zaistnienie stanów intencjonalnych z jednej strony, a jednocześnie uniemożliwiają ich odtworzenie w sposób sztuczny (promocja 3 w 1).