Kruszywo gruzowe

Dla kruszywa gruzowego obowiązują w odniesieniu do zanieczyszczeń podobne ograniczenia jak i dla innych kruszyw.
Zbiór polskich norm nie zawiera normy przedmiotowej dla gruzu ceglanego. W myśl normy niemieckiej DIN 4163 zawartość związków siarki S03 nie może przekraczać 1% (program uprawnienia budowlane na komputer). Przepisy angielskie są ostrzejsze i dopuszczają zawartość S03 w kruszywie gruzowym niższą od 0,25%.

W celu uwolnienia kruszywa gruzowego od zanieczyszczeń opracowano metodę jego uszlachetnienia przez spiekanie na taśmie aglomeracyjnej. Zabieg taki podnosi istotnie przydatność techniczną kruszywa, w dość dużej mierze rzutuje jednak na koszt jego produkcji (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Żużel paleniskowy jest to produkt odpadowy otrzymywany przy spalaniu węgla w paleniskach rusztowych. W zależności od rodzaju zakładu rozróżniać można żużle produkowane przez duże zakłady energetyczne, kotłownie centralnego ogrzewania, spalarnie śmieci, parowozownie itp.

Dla celów budowlanych, ze względu na jednorodność i wielkość produkcji, praktyczne zastosowanie mają wyłącznie żużle produkowane przez duże zakłady energetyczne.
W Polsce żużel paleniskowy otrzymuje się przez spalanie węgla kamiennego; w innych krajach - również przez spalanie węgla brunatnego (uprawnienia budowlane).
W zależności od pochodzenia rozróżnia się żużel z bieżącej produkcji oraz żużel ze zwału nieprzepalony i przepalony. Wygląd zewnętrzny i własności żużla z bieżącej produkcji jak i nieprzepalonego ze zwału są bardzo zbliżone. Charakteryzuje je ciemnoszare zabarwienie, znaczny procent strat przy prażeniu, ziarna kruszywa są w dużej mierze zeszkliwione (program egzamin ustny).

Żużel ze zwału przepalony w wyniku długotrwałego procesu samoczynnego palenia się zwału ma charakterystyczne ceglastoczerwonawe zabarwienie i minimalną ilość strat przy prażeniu. Stwierdzono, że w żużlu przepalonym występują raczej związki siarki w postaci siarczanów, podczas gdy w żużlu nieprzepalonym raczej w postaci siarczków. Procesowi przepalania zwału towarzyszą daleko idące zmiany strukturalne. Powstawać mogą bardzo twarde spieki, jak również duże ilości drobnych frakcji. Decydującą rolę odgrywa tu skład chemiczny i temperatura mięknięcia substancji popiołowej zawartej w węglu (opinie o programie).

Kruszywa pochodzenia wulkanicznego

Odnośnie zawartości składników szkodliwych, tj. związków siarki i strat przy prażeniu, należy podkreślić, że spotykane są przypadki, gdzie zawartość tych składników w żużlu paleniskowym jest znacznie wyższa od podanych w tablicy. W skrajnych przypadkach (niewłaściwie dobrany asortyment węgla do typu rusztu, intensywne spalanie w godzinach szczytu) spotykano żużle o stratach przy prażeniu dochodzących do 50%. Podobnie niektóre partie zwałów żużla.

Wydaje się jednak, że przyjęcie tak wąskiego podziału - aż na pięć klas - kruszywa z przeznaczeniem do stosowania dla betonów niskich marek 110 nie jest celowe (segregator aktów prawnych).
Określane przez Domańskiego cechy fizyczne i wytrzymałościowe dla kruszywa wapieniowego oraz warunki techniczne dla kruszywa z wapieni pokrywają się z wymaganiami normy BN-63/6723-02. W Polsce jako kruszywo do betonów znalazły zastosowanie wapienie z kamieniołomów w Karsach, Janikowie, Rudnikach oraz z okolic Kazimierza.

Podstawowe cechy fizyczne przydatnych dla celów budowlanych wapieni lekkich, występujących na terenie Polski.
Do skał pochodzenia wulkanicznego, z których otrzymywane jest kruszywo do betonów lekkich, zaliczamy:
- tufy wulkaniczne (tufoporyt) będące zlepkiem twardych okruchów skalnych i popiołów wulkanicznych,
- popiół lawowy, składający się całkowicie z porowatego szkliwa, lżejszy od tufów wulkanicznych,
- pumeks naturalny (pumeksoporyt) składający się, podobnie jak popiół lawowy, całkowicie ze szkliwa, o porowatej strukturze i niskim ciężarze objętościowym (promocja 3 w 1).

Złoża pumeksu naturalnego występują między innymi we Włoszech (Lipari, Viterbo), Rosji, USA (Kalifornia, New Mexico, Oregon, Idaho).