Materiał brukowy

Na terenach obfitujących w materiały narzutowe kamienie w Polsce od dawna były i są nadal używane jako brukowce zwykłe lub płytowane. Materiał brukowy z głazów narzutowych przedstawia się różnorodnie co do struktury, jak również i co do koloru i świeżości poszczególnych kostek. Wpływa to, oczywiście, na nierównomierne zużywanie się kamieni pod wpływem ruchu i ma tendencję do zaokrąglania się na narożach i krawędziach, zwłaszcza kostek z materiału o budowie gruboziarnistej. Pod względem szorstkości bruk z kamieni narzutowych (polnych) nie pozostawia nic do życzenia (program uprawnienia budowlane na komputer).

Wybierając głazy narzutowe przy wyrobie materiałów brukowych należy usuwać okazy widocznie zwietrzałe lub nadwietrzałe, okazy o gruboziarnistej strukturze, zwłaszcza czerwonobrązowe odmiany mało zwięzłych granitów typu rapakiwi łatwo wietrzejących, czerwone porfiry granitowe i kwarcowe. Dobierać należy okazy skał równoziarnistych o drobnym uziarnieniu i budowie bezkierunkowej (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Dodatnio wyróżniają się okazy o zabarwieniu ciemniejszym, obfitujące w augit i hornblende. Z obszarów skał wybuchowych Polski Centralnej do produkcji materiałów brukowych nadają się porfiry z okolic Chrzanowa (Miękinia, Zalas, Frywałd, zarówno odmiana różowa, jak i zielona), następnie andezyty (uprawnienia budowlane).

Najbardziej istotne znaczenie dla produkcji materiałów brukowych ma granit dolnośląski masywu Strzegomia i Strzelina. Oprócz doskonałej oddzielności w trzech kierunkach przestrzennych (podłużna, poprzeczna i podstawowa), ułatwiającej w wysokim stopniu obróbkę skały, granit tego obszaru odznacza się dobrymi własnościami fizycznymi i mechanicznymi (program egzamin ustny).

Odmiany biotytowe

Odmiany biotytowe drobnoziarniste i średnioziarniste koloru biało- szarego przedstawiają najcenniejszy materiał brukowy na nawierzchnie drogowe dróg pozamiejskich i ulic miejskich. Materiały brukowe ze skał osadowych nie znalazły dotychczas jeszcze szerszego zastosowania oprócz miejscowego użycia, jakkolwiek przedstawiają często zupełnie odpowiedni do tego celu materiał. Oprócz zagnańskich piaskowców kwarcytowych, z których w niewielkim procencie (2 - 3%) można otrzymać materiał brukowy (kostkę nieregularną), i piaskowca kwarcytowego z Annopola nad Wisło na uwagę zasługują różne odmiany piaskowców Karpackich (opinie o programie).

Piaskowce Karpackie są nlateriałem bardzo różnorodnym. Zbadane próbki nie zawsze charakteryzują całość złoża. Najczęściej spotyka się w złożu odmiany o rozmaitych własnościach, nieraz różniące się bardzo znacznie. Powodem tych różnic jest zmienny rodzaj lepiszcza i sposób występowania, niemniej jednak istnieje wiele kamieniołomów nadających się do użytku drogowego, nie wyłączając materiałów brukowych (brukowiec i kostka nieregularna).

Jednym z większych kamieniołomów piaskowca drogowego są Klenczany koło Nowego Sącza. Również wiele kamieniołomów na Śląsku dostarczało i dostarcza materiałów brukowych z piaskowca. Materiał brukowy z wapieni i dolomitów nie jest stosowany w szerszym zakresie, może mieć tylko znaczenie lokalne jako brukowiec. Fundament nawierzchni tłuczniowych składa się z warstw ułożonych ostrzem do góry ściśle obok siebie kamieni łamanych lub popłylowanych głazów narzutowych, czyli tzw. ,,wykładki", na której ułożona jest warstwa tłucznia (segregator aktów prawnych).

Normalne wymiary kamieni używanych do tego celu wynoszą 16 do 20 cm, a łączna grubość wraz z warstwą tłucznia po uwałowaniu powinna wynosić powyżej 25 cm. Materiał kamienny użyty do budowy fundamentu pośrednio przenosi obciążenie ruchem, z lego względu wymagania co do jego jakości być niższe w porównaniu z materiałem brukowym czy też kruszywem.

Szerokie zastosowanie znajduje jako materiał na fundament kamień z miejscowych kamieniołomów położonych w najbliższym sąsiedztwie drogi; należą tu piaskowce jak również twardsze wapienie i dolomity, a w obszarach narzutowych odpowiednio przygotowane (płylowane) głazy narzutowe. Do budowy fundamentu używa się również gorszych gatunków kamienia łamanego z kamieniołomów skał wybuchowych lub też kwarcytu. Przez zastosowanie materiałów kamiennych wysokiej jakości fundament drogi osiąga większą wytrzymałość i długotrwałość (promocja 3 w 1).