Materiały fotoczułe

Materiały fotoczułe są podstawowym detektorem promieniowania gamma w radiografii. Promienie gamma, po przejściu przez badany beton, padają na błonę fotograficzną, powodując jej zaczernienie. Na podstawie zaczernienia można określić natężenie względnie dawkę padającego na błonę promieniowania (program uprawnienia budowlane na komputer).

W celu zwiększenia efektu napromieniowania błony, stosuje się okładki wzmacniające, umieszczone wewnątrz kasety po obu stronach błony. Są to cienkie (0,05-0,1 mm) folie ołowiane lub okładki solne (fluorescencyjne). W okładkach ołowianych, pod wpływem promieni gamma, wytwarzane są elektrony o małej energii, które będąc pochłaniane przez emulsję błony zwiększają efekt napromieniowania. Okładki fluorescencyjne, pod wpływem promieni gamma, wysyłają natomiast promienie widzialne i ultrafioletowe prawie całkowicie pochłaniane przez emulsję błony (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Współczynniki wzmocnienia dla okładek ołowianych wynoszą w zależności od rodzaju źródła 2-4, zaś dla okładek fluorescencyjnych 10-40. Liczbową miarą zaczernienia błony jest gęstość optyczna równa logarytmowi dziesiętnemu stosunku strumienia świetlnego padającego na błonę do strumienia świetlnego przepuszczanego przez tę błonę. Gęstość optyczna zależy od warunków geometrycznych i spektralnych przeprowadzanych pomiarów (uprawnienia budowlane).

Przy analizie radiogramów przyjmuje się gęstość optyczną wizualną, zmierzoną w świetle rozproszonym za pomocą densytometru lub przez porównanie radiogramu z wzorcową próbką zaczernienia. Krzywa zmian zaczernienia błony w zależności od logarytmu dawki promieniowania stanowi krzywą charakterystyczną danej błony. Tanges kąta nachylenia stycznej do krzywej charakterystycznej (gradient krzywej charakterystycznej) jest miarą kontrastowości danej błony (program egzamin ustny). Największą czułość uzyskuje się w tym zakresie gęstości optycznej, w którym gradient jest największy, tzn. gdy krzywa charakterystyczna jest najbardziej stroma. W praktyce zastosowanie defektoskopii izotopowej betonu ograniczone jest do sporadycznych przypadków kontroli wypełnienia kanałów w kablobetonie i wykonania fragmentów konstrukcji z betonu. Brak jest dostatecznej ilości materiału doświadczalnego dla stwierdzenia stopnia użyteczności oraz zakresu stosowania defektoskopii betonu. Prace na ten temat są prowadzone m. in. w Instytucie Techniki Budowlanej.
Wykrywanie stali zbrojeniowej w betonie, z uwagi na znaczne kontrasty na radiogramie, jest w zasadzie łatwe (opinie o programie).

Zastosowania radiografii

Pierwsze zastosowania radiografii żelbetu z wykorzystaniem promieni X pochodzą z lat 1932-33. Badania te, przeprowadzone przez C. Katnera i R. Bernharda, miały na celu określenie liczby i położenia wkładek stalowych. Po wojnie badania lokalizacji zbrojenia w żelbecie prowadzili L. Mullins i H. M. Pearson, również przy zastosowaniu promieni X. Ze względów ekonomicznych a także z powodu trudności przenoszenia ciężkiej aparatury rentgenowskiej, radiografia rentgenowska żelbetu nie rozwinęła się.
Pierwsze zastosowanie promieni gamma do określania położenia zbrojenia zostało dokonane w r. 1954 przez A. C. Whiffina (segregator aktów prawnych).

Od r. 1957 datuje się szerszy rozwój radiografii żelbetu, zapoczątkowany w Wielkiej Brytanii przez J. A. Forrestera oraz w Czechosłowacji przez A. Hóniga, którzy są autorami podstawowych opracowań z omawianego zakresu. Badania przeprowadzone w Instytucie Techniki Budowlanej umożliwiły opracowanie pierwszych wytycznych stosowania radiografii izotopowej żelbetu.
Do radiografii używa się zamkniętych źródeł promieni gamma.

Podstawowym urządzeniem jest aparat gammagraficzny, służący do bezpiecznego operowania źródłem promieniowania gamma podczas badania radiograficznego. Najprostsze aparaty gammagraficzne są zwykłymi pojemnikami, które umożliwiają naświetlenie błony po otwarciu części ścianki pojemnika (promocja 3 w 1). Bardziej skomplikowane aparaty wyposażone są w urządzenia zdalnego przesuwania źródła oraz w stojak, pozwalający na ustawienie pojemnika na wymaganym poziomie. Duże zalety wykazują aparaty umożliwiające wysunięcie źródła promieniowania (wewnątrz przewodu ruchomego) na odległość do 25 m.