Materiały polodowcowe

Istnieją też możliwości rozszerzenia asortymentu eksploatowanych obecnie granitów (np. czerwone granity w okolicy Kudowy) oraz wprowadzenia, choć w bardzo ograniczonym zakresie, nie eksploatowanych dla celów budowlanych odmian gabra i serpentynitów o zabarwieniu zielonkawym (program uprawnienia budowlane na komputer).
Rozpatrując rozmieszczenie złóż naturalnych materiałów kamiennych o znaczeniu budowlanym w Polsce możemy stwierdzić, że tereny północne i środkowe nie posiadają naturalnych złóż kamiennych.

Pokrywają je osady polodowcowe w postaci piasków, żwirów i pospółek oraz glin. Na powierzchni osadów po- lodowcowych występują w północnych rejonach Polski większe lub mniejsze głazy narzutowe, nieraz nawet w postaci nagromadzeń będących obiektami eksploatacji na skalę techniczną (Dolina Czarnej Hańczy, Oleck). Nagromadzenia te w postaci rozległych pasów kamiennych lub wałów stanowią pozostałość moreny czołowej lodowca (program uprawnienia budowlane na ANDROID).
Materiały polodowcowe znajdują różnorodne zastosowanie. Piaski, pospółki i żwiry stanowią materiał używany w budownictwie jako kruszywo do zapraw i betonów. Gliny znajdują zastosowanie do wyrobów ceramiki budowlanej, przede wszystkim cegły, dachówek, drenów i gąsiorów.

Głazy narzutowe, rozrzucone po naszych polach, łąkach i lasach, stosowane są częściowo na fundamenty i do murów budynków gospodarczych. Największe jednak zastosowanie znajdują głazy narzutowe w budownictwie drogowym jako materiał miejscowy do budowy i utrzymania dróg. Głazy narzutowe przedstawiają olbrzymią różnorodność pod względem rodzaju materiałów, struktury i tekstury (budowy) oraz świeżości.
Wśród narzutowców przeważają granity o różnym składzie, uziarnieniu, barwie i różnym stanie zachowania (uprawnienia budowlane).

Z punktu widzenia budowlanego czerwona gruboziarnista odmiana granitu mocno zwietrzałego zwana „rapakiwi" stanowi materiał bezwartościowy. Drugim z kolei pod względem ilości składników głazów narzutowych są gnejsy biotytowe lub dwumikowe. Bardzo zwarty i wysokowytrzymały materiał stanowią amfibolity o ciemnym zabarwieniu. Poza tym obecne są porfiry, porfiry granitowe i kwarcowe, piaskowce, kwarcyty, nieznaczna domieszka pegmatytów, gabra, diabazów, diorytów, dolomitów, granulitów i piroksenitów.

Głazy narzutowe

Głazy narzutowe odegrały poważną rolę jako materiał budowlany we wczesnych okresach kultury (program egzamin ustny). Jako materiał miejscowy stosowane były we wczesnych epokach historycznych jak również przedhistorycznych do wznoszenia budowli, świątyń, grobowców oraz murów obronnych na terenach północnej Polski.
W okresie romańskim, a także gotyku, do robót budowlanych stosowany był materiał narzutowy jako miejscowy ze względu na trudności transportowe (opinie o programie).

Do dziś dnia istnieją ślady starych budowli wykonanych z kamienia narzutowego. Obecnie główne zastosowanie znajduje materiał kamienny narzutowy w budownictwie drogowym. Ze względu na swą różnorodność uważany jest raczej za materiał słabszy w porównaniu z jednorodnym jakościowo bazaltem lub granitem dolnośląskim. Znaczenie głazów narzutowych jako materiału budowlanego stopniowo maleje w miarę rozwoju produkcji kamieniołomów w Polsce środkowej, a zwłaszcza na Dolnym Śląsku.

Na uwagę zasługuje również fakt, że zapasy głazów narzutowych występujących na powierzchni stopniowo wyczerpują się wskutek ich wykorzystania. Obecnie większość obszarów, zwłaszcza w okolicach większych miast (Warszawa, Łódź, Toruń, Bydgoszcz), nie posiada już tego rodzaju materiału do wykorzystania (segregator aktów prawnych). Większe złoża głazów narzutowych znajdują się jeszcze na terenie województw: szczecińskiego, olsztyńskiego i białostockiego, gdzie są eksploatowane na skalę techniczną.

Granica występowania głazów narzutowych i innych utworów polodowcowych biegnie od granicy Polski poprzez Zieloną Górę, Leszno, Milicz, Oleśnicę, Wieluń, Radomsko, podnóże Gór Świętokrzyskich, Radom, Kozienice na Włodawę (promocja 3 w 1).

Na pozostałych obszarach Polski występują złoża naturalnych materiałów kamiennych o różnej jakości i dużej nieraz przydatności do celów budowlanych. Szczególnie cenne złoża znajdują się na obszarze Polski południowej J).