Metoda Janki

Wielkość ciężaru potrzebnego do wykonania tego zadania przyjmowano za liczbę twardości. Metoda ta dawała nierównomierne wyniki, gdyż igła o grubości zbliżonej do grubości elementów drewna trafia raz na naczynia, co powoduje zmniejszenie oporu, drugi raz na grubościenne elementy mechaniczne. Ze względu na duży rozrzut otrzymywanych wartości metoda ta ustąpiła w krótkim czasie miejsca innym, bardziej dokładnym metodom (program uprawnienia budowlane na komputer).

Próba Janki wprowadzona w życie w roku 1906 jest dotychczas - mimo istotnych braków - najbardziej rozpowszechniona. Polega ona na wciskaniu w drewno stalowej kulki o średnicy 11,284 mm, czyli o przekroju średnicowym 1 cm2, na głębokość promienia; powierzchnia rzutu wcisku wynosi zatem 1 cm2. Próbę twardości przeprowadza się na uniwersalnej maszynie do badania drewna stosując naporę z kulką Janki lub na prasie Brinella do badania twardości (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Czas wykonania jednego wcisku powinien wynosić 2 minuty. Siła odczytana na siłomierzu maszyny probierczej i wyrażona w kG/cm2 (pola rzutu) stanowi liczbę twardości. Badania przeprowadza się na próbkach w postaci prostopadłościanów o wymiarach 5X5X7 cm (ostatni wymiar wzdłuż włókien).

Na dokładnie wygładzonym przekroju poprzecznym próbki wykonuje się 4 wciski rozmieszczone w ten sposób, by brzegi ich były
oddalone od siebie i od krawędzi próbki o 1 cm; w ten sposób unika się wzajemnego wpływu wcisków na siebie (uprawnienia budowlane). Średnia arytmetyczna z czterech uzyskanych w ten sposób wartości stanowi liczbę twardości Ty badanej próbki; w ten sposób uwzględna się nierównomierności w budowie drewna.
Po wykonaniu wcisków wycina się z próbki płytkę grubości 2 cm. odległą o 1,5 cm od badanego przekroju; stanowi ona materiał do określenia wilgotności.
Liczbę twardości przelicza się na poziom 15% stosując współczynnik przeliczenia a = 0,03(program egzamin ustny).

Systematyczne badania porównawcze

Systematyczne badania porównawcze przeprowadzone przez S t a- mera i Hubera wykazały, że próba Janki daje dobre wyniki zwłaszcza jaworu i buka, budzi do gatunków iglastych. W drewnie ostro odgraniczone i silnie zróżnicowane strefy drewna wczesnego i późnego; następstwem zmiennej liczby objętych kulką warstw jest duża nierównomierność wyników.
Przy wciskaniu kulki elementy drewna ulegają zgnieceniu i sprasowaniu, które bardziej równomiernie przebiega na przekroju poprzecznym niż na przekroju promieniowym lub stycznym; toteż wyniki badania twardości na przekrojach podłużnych są mniej dokładne (opinie o programie).

Twardość przekroju poprzecznego u gatunków iglastych jest średnio o 50%, a u liściastych o 15% wyższa od twardości przekrojów podłużnych. Twardość przekroju stycznego jest u gatunków o silnie rozwiniętych promieniach rdzeniowych (buk. dąb, wiąz) o 5-10% wyższa od twardości przekroju promieniowego; u pozostałych gatunków twardość obydwóch przekrojów jest w przybliżeniu równa.
Im mniejsza jest średnica lub głębokość wcisku przy danym obciążeniu, tym większa jest twardość drewna.

Wyniki badania przelicza się na poziom 15% wilgotności stosując współczynnik przeliczenia d = 0,03. Amerykańskie Forest Products Laboratory w Madison stosuje dla twardości Janki i Brinella współczynnik przeliczenia a = 0,04, dla przekroju poprzecznego i 0,025 dla twardości przekroju promieniowego lub stycznego (segregator aktów prawnych).
Liczbę twardości Brinella stanowi średnia arytmetyczna z kilku wcisków; projekt normy niemieckiej przewidywał średnią arytmetyczną wcisków oddalonych o 25 mm od siebie, a o 50 mm od brzegu próbki.

W próbie stosuje się trzy stopnie obciążeń o dużej rozpiętości, co wpływa na odmienne kształtowanie się wyników; brak jednolitego poziomu wyjściowego stawia pod znakiem zapytania porównywalność wyników (promocja 3 w 1).
Obliczanie twardości na podstawie wielkości obciążenia i średnicy wcisku daje wyniki o małej dokładności, zwłaszcza przy badaniu twardości na przekrojach podłużnych.
Średnica kulki (10 mm) jest zbyt mała dla obciążeń w wymiarze 10 kG, co wpływa ujemnie na dokładność wyników.