Metoda jedności przeobrażeń

Metoda jedności przeobrażeń z ciągłością tradycji przejawia się w praktyce urbanistyki socjalistycznej w bogatej różnorodności konkretnych rozwiązań przestrzennych, podyktowanych przez całokształt specyficznych warunków poszczególnych miast (program uprawnienia budowlane na komputer).

W przeglądzie praktyki radzieckiej oraz dziejów odbudowy Warszawy przewijały się parokrotnie trzy podstawowe typy rozwiązań przestrzennych problemu jedności kompozycyjnej starego i nowego w zespole rekonstruowanego centrum zabytkowego (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Pierwszy typ rozwiązania, reprezentowany w urbanistyce radzieckiej przez centrum Moskwy, a także Smoleńska i Orła, polega na bezpośrednim usadowieniu nowego centrum w centrum zabytkowym i przeobrażeniu starego założenia centralnego w zespół centrum socjalistycznego. Rozwiązanie to wymaga daleko idącego przeobrażenia ośrodka historycznego, częstokroć wprowadzenia weń nowych elementów i dominant oraz szerokiego powiązania go z siecią uliczną rozrastającego się miasta (uprawnienia budowlane).

W Polsce nie zaznaczyło się na razie w praktyce odbudowy i przebudowy powojennej podobne jednoznaczne rozwiązanie. Kto wie jednak, czy nie znajdzie ono zastosowania we Wrocławiu, gdzie mógłby je uzasadniać promienisty układ sieci ulicznej zbiegającej się ku centralnie położonemu ośrodkowi średniowiecznemu oraz brak wybitnych założeń placowych na terenach miasta nowożytnego i nowoczesnego (program egzamin ustny).

Szczególnie więc pilne wydaje się w tym mieście stworzenie generalnej koncepcji nowego centrum i ustosunkowanie do niego założeń zabytkowych ; tylko w oparciu o taką koncepcję należałoby prowadzić odbudowę Starego Miasta przystosowując jej kierunek do potrzeb układu ogólno-miejskiego.

Ognisko miasta

Diametralnie inny typ ustosunkowania kompozycyjnego starego i nowego reprezentowany jest we wszystkich tych przypadkach, gdy nowe centrum powstaje nie na bazie centrum zabytkowego, lecz w wyniku mniej lub bardziej zdecydowanego przesunięcia poza najstarsze ognisko miasta (Kijów, Mińsk, Stalingrad, Rostów nad Donem - w urbanistyce radzieckiej). W Polsce najwybitniejszym przykładem tej drogi jest centrum Warszawy rozpatrywane jako zestawienie placu Stalina i założenia ulicy Marszałkowskiej z układem historycznym krystalizującym się wokół placu Zamkowego oraz ciągu Krakowskiego Przedmieścia i Osi Saskiej. W tym typie rozwiązań nowe założenie przewyższa znacznie stare zarówno terytorialnie, jak i pod względem skali i rozgałęzienia (opinie o programie).

Wiąże się ono jednak ściśle z założeniami zabytkowymi, które stają się jego elementami, epizodami kompozycyjnymi. Ten typ rozwiązań najczęściej prowadzi do powstania nowego centrum liniowego w formie głównej arterii śródmiejskiej z podporządkowanymi jej akcentami placów i osi poprzecznych (segregator aktów prawnych). Rekonstrukcja starego założenia może być w tym wypadku nieznaczna. Włączenie go do konstrukcji i kompozycji dominującego założenia nowego i rozwijanie w jego architekturze tradycji starego centrum gwarantuje ich jedność kompozycyjną.

Wreszcie trzeci typ ustosunkowania przestrzennego starych i nowych zespołów w systemie założeń śródmiejskich stanowi pośrednią kategorię rozwiązań. Realizuje on jedność kompozycyjną nowego i starego drogą wyrastania, „wypączkowania“ nowego założenia centralnego z centrum zabytkowego i ukształtowania dwóch połączonych węzłów kompozycyjnych - nowego i starego - stanowiących układ dwuogniskowy (promocja 3 w 1). Ten typ koncepcji przestrzennej reprezentują w miastach radzieckich śródmieścia Kalinina i Briańska, a częściowo również Nowogrodu.