Odbudowa zabytków

Niestety jednak liczny i sprawnie działający aparat projektowy instytucji konserwatorskich nastawiony był niemal wyłącznie na obsługę działalności rekonstrukcyjnej i w małym stopniu wyzyskuje swe zasoby wiedzy dla nowej twórczości. Stoją temu na przeszkodzie zastarzałe wyobrażenia i zahamowania, podtrzymywane obustronnie stoją temu na przeszkodzie wypaczenia akcji odbudowy zabytków zwracające nieraz energię i zapał twórczy środowiska konserwatorskiego w kierunku - jak się wydaje - utopijnym i nic najbardziej celowym dla dalszego rozwoju stolicy (program uprawnienia budowlane na komputer).

Polskie środowisko konserwatorskie opierając się przede wszystkim na praktyce warszawskiej wytworzyło własną szkołę odbudowy zabytków wykazującą wiele rysów postępowych w porównaniu ze starymi metodami odtwórczymi. W obliczu ogromu zniszczeń zrezygnowano z kryterium autentyzmu; w związku z masowością akcji odbudowy zabytków nie do utrzymania był puryzm konserwatorski nie dopuszczający żadnej adaptacji budowli do celów współczesnych; nie mogło też być mowy o zabytkowym izolacjonizmie w sensie rozpatrywania i odtwarzania budowli historycznej niezależnie od jej otoczenia (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Warszawska szkoła konserwatorska wypracowała w swej szerokiej działalności praktycznej cały arsenał rozwiązań funkcjonalnych i technicznych pozwalających na adaptację budowli do celów współczesnego życia bez uszczerbku dla strony użytkowej z jednej strony, a wartości historyczno-artystycznych - z drugiej. Uformowano zasady odtwarzania zespołów zabytkowych, związano problemy konserwatorskie z urbanistycznymi (uprawnienia budowlane). Nie ustrzeżono się jednak przy tym od niebezpieczeństwa przeniesienia mumifikatorskich tendencji z poszczególnych budowli na szersze zespoły urbanistyczne; twórczemu ujęciu odbudowy pojedynczych zabytków zgodnie z potrzebami życia towarzyszyło nieraz usiłowanie przywrócenia obszernym elementom miasta ich przebrzmiałej struktury sprzecznej z rozwojem nowożytnym. Przezwyciężeniu izolacjonizmu wielkich pomników architektonicznych przeszłości towarzyszyła obrona praw autonomicznych jurydyk zabytkowych, które obstawiono murem przepisów wyłączających je z rozwoju miasta (program egzamin ustny).

Symbolem tych koncepcji może być broniony w ciągu długich lat pomysł otoczenia Starego Miasta w Warszawie zbudowanymi na nowo murami obronnymi na całym jego obwodzie oraz fosą. Teoretyczną bazą tych wypaczeń była zabytkowo-muzealna koncepcja całych połaci miasta, przede wszystkim zaś najstarszych jego dzielnic (opinie o programie).

Terytorium miasta

W pierwszych „bezkompromisowych" koncepcjach strefa zabytkowa podlegająca w zasadzie historycznej rekonstrukcji obejmowała ogromne terytorium miasta. Zgodnie z planem opublikowanym w „Biuletynie Historii Sztuki i Kultury" 1947, sięgała ona od ulicy Konwiktorskiej na północy do zespołów Belwederu, Łazienek i ulicy Podchorążych na południu oraz od linii Marszałkowskiej - Zgody - Brackiej - Mokotowskiej - Polnej na zachodzie do Skarpy i Wisły na wschodzie (segregator aktów prawnych).

W tym czasie, gdy „architekci nowocześni" tworzyli pseudonowatorskie koncepcje centrum ulicy Marszałkowskiej, gdy na placu Wareckim, Szpitalnej i Kruczej zakładano fundamenty bezdusznych, maszynistycznych biurowców - o 200 metrów na wschód dźwigała się z ruin ulica Nowy Świat odtwarzana w swej szacie sprzed 150-200 lat wedle wszelkich prawideł „urbanistyki zabytkowej".

Zasady te w stosunku do odbudowy Nowego Światu sformułowane zostały w następujący sposób:

„Nie idzie tu tylko o wartość poszczególnych budynków, choć i ta w wielu wypadkach jest wysoka, ale o przekazanie przyszłym pokoleniom obrazu jednej z najcharakterystycz- niejszych ulic warszawskich.

W pracach przy odbudowie Nowego Światu przyjęto następujące zasady:

• Przebieg linii zabudowy Nowego Światu wraz z wlotami ulic poprzecznych: Chmielnej, Wareckiej, Świętokrzyskiej, Ordynackiej i Foksal jest zabytkowy i nie ulega zmianie.
• Gabaryt nowoświecki stanowi zabudowa 3-kondygnacjowa.
• Elewacje kamienic zabytkowych, które istniały do wybuchu wojny wraz z zachowanymi detalami architektonicznymi, będą ściśle zrekonstruowane. Późniejsze naleciałości i zniekształcenia… ocalałych elewacji będą usunięte.
• Elewacje pozostałych budynków będą zharmonizowane z elewacjami zabytkowymi (promocja 3 w 1).