Otwory w murze

Otwory w murze, wzmocnienia elementami żelbetowymi (wieńce, nadproża), a także przestrzenna praca konstrukcji mogą, np. w częstym przypadku osiadania naroży budynku, modyfikować w istotny sposób przebieg rys. Z kierunku nachylenia rysy odtworzyć można jednak zawsze rozkład osiadania. Rysa wznosi się bowiem zawsze w kierunkach większych osiadań. Analogiczny układ zarysowań występuje również w rzadziej spotykanych przypadkach nierównomiernego podnoszenia się płaszczyzny podparcia (np. pęcznienie gruntu); rysy opadają w kierunku większych pęcznień. Szerokość rys zależy od wielkości ruchów podłoża i wymiarów ściany. W ścianach budynków wielopiętrowych szerokość rys dojść może do kilku centymetrów (program uprawnienia budowlane na komputer).

Wielkość odkształceń pionowych ściany zależy od wartości obciążeń, grubości ściany i rodzaju materiału. Jeśli dwie ściany lub dwa odcinki ścian o różnych odkształceniach (różnie obciążonych lub o różnych właściwościach wytrzymałościowych) są połączone przez przewiązanie muru, wówczas różnice odkształceń mogą spowodować zarysowania wzdłuż ich połączenia (program uprawnienia budowlane na ANDROID). Wystąpić może wówczas ścięcie w postaci rysy pionowej bądź, częściej, układ rys ukośnych w części muru o mniejszych odkształceniach, wznoszących się w kierunku do płaszczyzny styku. W dolnych partiach ściany, gdzie różnice odkształceń są mniejsze, rysy te nie występują. Szczególnym przypadkiem tego rodzaju zarysowań, często spotykanym w praktyce, są ukośne rysy w murze rozchodzące się od miejsca przyłożenia siły skupionej (uprawnienia budowlane).

Siła pozioma

Zdarza się często, że na ściany budynku wywierane są siły poziome, do których przejęcia ściana nie jest w zasadzie przystosowana. Klasycznym, często spotykanym przykładem takiego zjawiska jest przypadek przejmowania przez ściany sił od zmian skurczowych i termicznych w opierających się na ścianach elementach żelbetonowych, np. w stropodachach (program egzamin ustny). Zjawisko takie powodować powinno w zasadzie przesuwanie się elementu żelbetowego po murze na płaszczyźnie styku i powstanie związanych z tym poziomych rys w tynkach. Jeśli jednak na płaszczyźnie styku wystąpią odpowiednio duże siły tarcia lub przyczepności między betonem a murem, wówczas przenoszące się na mury siły poziome prowadzić mogą do porysowania ścian. Siła pozioma działająca wzdłuż muru powoduje powstanie rys pionowych lub częściej ukośnych, na ogół w skrajnych odcinkach ściany (opinie o programie).

Rysy skrajne powodują przy tym często odspojenie skrajnych trójkątów ściany, na ogół niebezpieczne, gdyż powodujące przerwanie powiązania ścian czołowych. Siły poziome działające prostopadle do płaszczyzny ściany (np. wpływ ruchów stropodachu na ścianę szczytową) wywołują w niej rysy poziome. Rzeczą charakterystyczną jest to, że rysy takie, świadczące o ścięciu muru, występują najczęściej nie w płaszczyźnie styku stropodachu z murem, lecz nieco niżej. Tłumaczy to się tym, że jeszcze przed ścięciem, zginania w murze od siły poziomej powodują występowanie pionowych sił rozciągających krawędzi wewnętrznej muru i związanych z tym naruszeń przyczepności między zaprawą a warstwami cegły. Powstaje więc osłabienie wytrzymałości na ścięcie w niżej położonych spoinach, w których następnie występuje ścięcie i związana z tym rysa pozioma (segregator aktów prawnych).

Rysy od skurczu i zmian temperatury występują w ścianach murowanych znacznie rzadziej niż w elementach wykonanych z betonu. Skurcz zaprawy, a także zmiany odkształceń od zmian temperatury wyładowują się w poszczególnych spoinach i nie sumują się na długości ściany. Dlatego też, nawet przy dużych długościach ścian, przerwy dylatacyjne są zbędne. Jeśli jednak ściana współpracuje z elementem żelbetowym, np. ciągłymi wieńcami, wówczas odkształcenia termiczne i skurczowe ściany są skrępowane, a pęknięcie elementu żelbetowego powoduje często, że w tym samym przekroju tworzy się również rysa w murze (promocja 3 w 1).