Pasmo górskie Kordylierów

Na Arubie wykształciły się czerwono- brązowe gleby sawann (liksisole), na których rozwinęła się uboga szata roślinna o charakterze sucholubnym. Przeważają kaktusy i suchorośla; miejscami występują niskie lasy i zarośla krzewiaste. Roślinność naturalna hiszpańskiego - papiamento. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 352 osoby/ km-’, a stopień urbanizacji 65%. Cl. miastami są: stolica Oranjestad (20 tys. mieszkańców) i port Sini Nicolaas (1 7 tys.). Najwięcej osób zamieszkuje pd.-zach. wybrzeże, osłonięte barierą niewielkich wysepek przybrzeżnych. Przyrost naturalny wynosi 1%. Obywatele Aruby żyją przeciętnie 75 lal. Mimo braku powszechnego szkolnictwa, poziom analfabetyzmu jest niski (4% ludności powyżej 1 5 roku życia) (program uprawnienia budowlane na komputer).

Rolnictwo nie ma większego znaczenia ze względu na niekorzystne warunki glebowo-klimatyczne. Ważnym produktem jest aloes - roślina nie wymagająca nawadniania. AFROAMERYKANIE, African Americans, oficjalna nazwa czarnych mieszkańców Stanów Zjednoczonych - potomków niewolników przywiezionych tu z Afryki; zastępuje używane dotąd określenia o wydźwięku rasistowskim: Black (Czarny) oraz Negro (Murzyn) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

ALASKA, nazwa stanu zajmującego pn.-zach. część Ameryki Północnej, odizolowanego od reszty terytorium Stanów Zjednoczonych; w piśmiennictwie polskim obszar stanu A. określa się niekiedy mianem półwyspu A., co ma pewne uzasadnienie w jego kształcie (oblewany jest z trzech stron wodami Oceanu Spokojnego i Morza Arktycznego); w literaturze anglosaskiej nazywa się tak jednak tylko stosunkowo niewielki półwysep położony w pd.-zach. części stanu, stanowiący początek luku wysp Aleutów; miano A. nosi ponadto m.in. najwyższe pasmo górskie Kordylierów (znajdujące się w stanie A., ale nie na półwyspie A.), rozległa zatoka i - przymiotnikowo - prąd morski (uprawnienia budowlane).

Autochtoniczna ludność

AMFIBOLIT, rodzaj skały metamorficznej składającej sięgł. z dwóch minerałów: ciemnozielonego amfibolu i bezbarwnego plagioklazu; a. cechuje się znaczną odpornością, w epoce kamiennej służył do wyrobu narzędzi (program egzamin ustny).

APACZE, jedno z najbardziej znanych plemion indiańskich; zamieszkują obecnie w rezerwatach pd.-zach. części Stanów Zjednoczonych (gł. Arizona, Oklahoma i Nowy Meksyk); jest ich ok. 50 tys. (1996); zajmują się uprawą ziemi i hodowlą; w przeszłości podstawą ich gospodarki było łowiectwo i myślistwo; waleczni wojownicy - po opanowaniu sztuki jazdy konnej, zasłynęli w XVIII i XIX w. jako doskonali jeźdźcy.

AMERYKA CENTRALNA, opisano pod hasłem Międzymorze Ameryki Środkowej. AMERYKA ŚRODKOWA, nazwa odnosząca się do pn. części Ameryki Łacińskiej, obejmująca Amerykę Centralną^ i wyspy basenu Morza Karaibskiego - Wielkie i Małe Antyle oraz Bahamy; wchodzi w skład Ameryki Północnej; pow. 756,5 tys.km’; 69,6 min mieszkańców (1996) (opinie o programie).

ANEKUMENA, obszar nie zamieszkany przez człowieka - np. terytoria pustynne czy arktyczne; przeciwieństwem anekumeny jest EKUMENA, tj. obszar zamieszkany. ANGLOAMERYKA, nazwa obszaru kulturowego obejmującego Stany Zjednoczone i Kanadę, wydzielonego gł. ze względu na dominację kultury anglosaskiej i języka angielskiego (segregator aktów prawnych).

AUTOCHTONICZNA LUDNOŚĆ, autochtoni, tubylcy, mieszkańcy kraju reprezentujący jego pierwotną, rdzenną ludność (np. Indianie w Ameryce Północnej), w odróżnieniu od ludności napływowej, przybyłej w późniejszym okresie (np. europejscy imigranci na tym kontynencie). BARBER (z angielskiego - „fryzjer"), zimny i wilgotny wiatr lokalny, występujący we wsch. części Ameryki Północnej, w dolinie Rzeki Św. Wawrzyńca; przynosi opady przechłodzonego deszczu, zamarzającego na odsłoniętych powierzchniach.

BATAT patat, słodki ziemniak. roślina zielna z rodziny powojowatych o bulwach podobnych do ziemniaka; pochodzi z Ameryki Środkowej; uprawiana w strefie międzyzwrotnikowej, spożywana jest na surowo po ugotowaniu lub upieczeniu, a także przetwarzana na krochmal i alkohol (promocja 3 w 1).