Perlity

Albitofiry. Ta jasno zabarwiona, drobnokrystaliczna wylewna skała kwarcowo-skaleniowa (głównie albit), topiąca się w temperaturze 1250-1380°C, może być wykorzystana do produkcji porcelany jako produkt zastępczy skaleni, ale wymaga wzbogacenia. Materiał nie wzbogacony nadaje się do wyrobów kamionkowych (program uprawnienia budowlane na komputer).

Ta rozpowszechniona skała, występująca w postaci szkła wulkanicznego zawierającego wodę, do którego należą obsydiany i smołowce, zwróciła na siebie uwagę stosunkowo niedawno, jako materiał do spęczniania i otrzymywania wyrobów termoizolacyjnych i ogniotrwałych. W zależności od rodzaju spoiwa produkuje się w Związku Radzieckim różne wyroby termoizolacyjne na zasadzie spęczniania perlitu (gęstość pozorna spęcznionego piasku 60-120 kg/m³) (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Krzemionka występuje jako składnik ,,szkieletotwórczy” w strukturach stopów’ silikatowych i stwardniałych szkieł oraz jako rdzeń kwasowy w reakcjach pirochemicznych przebiegających w kompozycjach ceramicznych i szkliwach podczas wypalania. W zakładach ceramicznych wykorzystuje się mielony kwarc żyłowy, piasek kwarcowy, odpady kwarcowe z zakładów produkujących kaolin, ziemię okrzemkową, diatomit, marszalit, krzemionkę odpadową. Skład chemiczny niektórych surowców kwarcowych, a zawartość w nich tlenków (uprawnienia budowlane).

Krzemionka

Krzemionka w wysokich temperaturach jest bardzo lotna i dość łatwo przenoszona przez fazę gazową, zwłaszcza w warunkach redukcyjnych. W temperaturze 1800°C prężność pary dwutlenku krzemu wynosi 3 • 10^-10 MPa (3 • 10“ ⁹ at). Przy parowaniu krzemionka częściowo dysocjuje z utworzeniem stałego SiO (jednotlenku krzemu), który jest pozornie trwały w temperaturach poniżej 1200°C i stopniowo utlenia się (nawet w warunkach pokojowych) do dwutlenku krzemu (program egzamin ustny).

Inne odmiany, Si₂0₃ i Si₈0_I3, są nietrwałe. Struktura /5-kwarcu składa się wg Bregga z tetraedrów rozmieszczonych wzdłuż spirali w taki sposób, że tworzą się wzdłuż osi c sześcioboczne (licząc według jonów krzemu) kanały. Spirale mogą być skręcone w prawo (kwarc prawoskrętny) i w lewo (kwarc lewoskrętny). Pod względem technologicznym nie ma między nimi, jak się wydaje, różnicy. Przemiana kwarcu charakteryzuje się nieznaczną deformacją sześcio- kątów, utworzonych z jonów krzemu, wskutek czego prawidłowe sześciokąty są nieco spłaszczone z trzech stron (opinie o programie).

W technologii produkcji wyrobów ceramiki szlachetnej najbardziej przydatny jest kwarc żyłowy lub kw^rarc zawarty w pcgmatytach. Znane są wymagania w stosunku do zawartości tlenków barwiących. Zgodnie z GOST 7031-54 piaski kwarcowe dla ceramiki szlachetnej w pierwszym gatunku powinny zawierać Si0₂ nie mniej niż 95%, w gatunku drugim 93%, tlenków żelaza i tytanu nie więcej niż 0,2 i 0,3% (segregator aktów prawnych).

W Polsce eksploatowane są złoża kwarcu na potrzeby przemysłu hutniczego, ceramicznego szklarskiego (Rozdroże Izerskie, Taczalin i Jędrychowice) o łącznym wydobyciu ok. 70 tys. t rocznie. Kwarc krajowy nie posiada jeszcze wymaganej jakości, mimo dużej ilości Si0₂, z powodu znacznej obocności w nim domieszek barwiących (Fo₂0₃ + Ti0₂) (promocja 3 w 1). Przez zastosowanie jednak na skalę póltechniczną wzbogacania magnetycznego udało się uzyskać mączkę kwarcową z Rozdroża Izerskiego o zawartości 0,01 do 0,02% Fe₂0₃ i 0,004 do 0,01% Ti0₂. Przemysł ceramiczny stosuje kwarc w postaci mączek o uziarnieniu do 40 p.m.