Praktyka życia

Piąty plan pięcioletni (1951-1955) zatwierdzony na XIX zjeździć KPZR przewiduje wzrost produkcji przemysłowej w r. 1955 o 70% w porównaniu z r. 1950, tj. trzykrotny w porównaniu z poziomem przedwojennym. W zakresie budownictwa miejskiego okres 1945-1953 został zamknięty liczbą 182 min. m² powierzchni mieszkalnej, czyli około półtora miliarda m³ nowowzniesionej kubatury mieszkaniowej. Już w r. 1947 rozpoczęła się w Moskwie budowa wieżowców (program uprawnienia budowlane na komputer).

Tak więc architektura radziecka w okresie powojennym przeżywa burzliwy wzrost swych zadań, zakresu tematyki, skali budowlanej podejmowanych zamierzeń. Nie zawsze towarzyszy temu postęp koncepcji architektonicznych, które w tym okresie rozwijają częstokroć tendencję do powierzchownego efektu fasadowego (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Walka o ideowość w kulturze pojmowana była jednostronnie w tych środowiskach architektonicznych, które opierały się jedynie na problematyce plastycznej. Tymczasem ideowa postawa twórcy, oznaczająca oddanie się społecznej misji sztuki postuluje w architekturze przede wszystkim głębokie uświadomienie odpowiedzialności za podniesienie warunków bytowania szerokich rzesz ludzi pracy (uprawnienia budowlane). Taka ideowość łączy się z pasją rozwiązywania problematyki ekonomicznej i technicznej współczesnego budownictwa, w których architekt-działacz widzi ogromne możliwości pomnożenia społecznych efektów budownictwa, rozładowania tak palących potrzeb mieszkaniowych. Praktyka życia i budownictwa wykazuje organiczny związek tych tendencji z treściwością estetycznej strony architektury (program egzamin ustny).

Wielostronne zadania architektury

Wielostronne zadania architektury w okresie powojennym uwypukliły znaczenie tej jedności. Odbudowa miast zniszczonych przez faszystów dała architektom impuls do rewizji starego układu, do przebudowy i polepszenia sieci planistycznej. W pracy tej architekci radzieccy rozwinęli historyczne doświadczenia nabyte przy przebudowie Moskwy, w nowych warunkach wcielając w życie zasady jedności starego i nowego, kontaktu człowieka z przyrodą, jednolitego zaplanowania i ukształtowania architektonicznego oraz ideowej treści obrazu miasta. Wszystkie te problemy występowały jako synteza materialno-bytowych i estetycznych potrzeb ludzi radzieckich (opinie o programie).

Zadania ideowo-artystyczne urbanistyki radzieckiej dotyczą piękna życia społecznego we wszystkich jego przejawach - materialnych i duchowych. Stąd pojęcie piękna miasta socjalistycznego nie może polegać tylko na wzrokowej estetyce planu, lecz na pięknie wszechstronnie pojętego życia mieszkańców. Mistrzostwo przestrzennego formowania gmachów, zespołów i miasta w całości tylko wtedy doprowadza do skończonego dzieła, gdy wyrasta z głęboko przeżytej koncepcji takiego czy innego zorganizowania procesów życiowych ludzi. Organiczna jedność pożytku i piękna w urbanistyce i architekturze radzieckiej znajduje wyraz w znanej formule „Budować wygodnie, trwale, tanio (ekonomicznie) i pięknie (segregator aktów prawnych).

W toku odbudowy miast wyrosłych w dobie kapitalizmu przemysłowego (Rostów nad Donem, Stalingrad, Kursk) głównym problemem było usunięcie tych niedomagań urbanistycznych, które odziedziczone zostały po okresie zabudowy kapitalistycznej XIX-XX wieku. Zrestytuowanie kontaktu miasta z rzeką, przecięcie go pasami zieleni, zorganizowanie strefy podmiejskiej i pierścieni lasów i parków - wszystkie te prace wystąpiły jako ważne przedsięwzięcia zdrowotne, a jednocześnie estetyczno-kompozycyjne przywracające obrazowi miasta jego tradycyjną, słowiańską organiczność, łączność z krajobrazem. Odbudowa starych miast bogatych w założenia i gmachy zabytkowe (Nowogród, Smoleńsk, Kijów) szła w kierunku twórczej ciągłości historycznej (promocja 3 w 1). Gruntowne wyzyskanie wartości spuścizny znajdowało tu uzasadnienie nic tylko w ciągłości ideowo-artystycznej, lecz także w wykorzystaniu walorów ekonomicznych tej spuścizny, tzn. w najpełniejszym uwzględnieniu stanu wyjściowego, istniejącego układu uzbrojonej sieci ulicznej itd.