Rola projektowanego zespołu

Rola projektowanego zespołu jako urbanistycznego „listka figowego” mającego przykryć istotną rzeczywistość Warszawy tych lat - lat kryzysu gospodarczego i bezrobocia, ujawniła się i w założeniach wielkiego konkursu na świątynię Opatrzności przeprowadzonego w r. 1931. Ilustruje je najpełniej autorytatywne źródło odgórnej inspiracji - referat kardynała Kakowskiego wygłoszony na wspólnym posiedzeniu członków jury i uczestników konkursu opublikowany następnie w pełnym brzmieniu w „Architekturze i Budownictwie. W konkluzji referatu znajdujemy znamienną skargę na „pojęcia dzisiejszego pokolenia żyjącego w stanie podrażnienia i ciągłej rewolucji (program uprawnienia budowlane na komputer).

Większość architektów pogrążona w pesymizmie i beznadziejności nie dostrzegała jeszcze wówczas perspektyw rozkwitu kultury i architektury, które niosła ze sobą walka zorganizowanego proletariatu polskiego i światowego, kierowanego genialną myślą Lenina, nic dostrzegała, że tuż obok, za wschodnią granicą Polski wyrastał nowy byt i nowa kultura pierwszego na świecie państwa proletariackiego (program uprawnienia budowlane na ANDROID). W tym czasie, gdy Tołwiński pisał swój smutny bilans, naród radziecki zwycięsko kończył pierwszą pięciolatkę - wznosił tysiące fabryk i elektrowni, setki osiedli, dziesiątki nowych miast, zmieniał oblicze swego kraju. Sztuka budowy miast, dotychczas skuta własnością prywatną, zgangrenowana przez sprzeczności kapitalistyczne, odradzała się zakwitała nowymi wartościami na bazie przesłanek gospodarczo-społecznych, technicznych i ideowych, które jej dawał socjalizm (uprawnienia budowlane).

Nowa rzeczywistość socjalistyczna

Nowa rzeczywistość socjalistyczna i nowa narastająca treść społeczna miasta - były główną siłą motoryczną urbanistyki radzieckiej określającą jej zadania i kierunek rozwojowy. „Nasze miasto - mówił Ł. Kaganowicz w referacie na plenum czerwcowym KC WKP(b)w r. 1931 - stało się socjalistyczne od chwili, gdy wywłaszczyliśmy burżuazję i uspołeczniliśmy środki produkcji. I teraz wychodzimy z założenia, że choć walka klasowa nie tylko nic obumarła… lecz nawet zaostrzyła .się - miasto nasze jest proletariackie, socjalistyczne, jeśli chodzi o jego kierunek i charakter społeczno-polityczny, o panujące w nim stosunki produkcyjne (program egzamin ustny).

Stoi przed nami i powinno stać zadanie takiej materialno-technicznej przebudowy miasta, która odpowiadałaby nowym warunkom i potrzebom bytu, nowym wymogom okresu socjalizmu, wymaganiom mas robotniczych i pracujących, które dojrzały kulturalnie i politycznie”. Tak sformułowane zostało jedno z zasadniczych zadań urbanistyki radzieckiej, po raz pierwszy w dziejach opartej na planowaniu gospodarczym i wyrastającej do znaczenia doniosłej dziedziny działalności państwa (opinie o programie).

Władza polityczna w rękach proletariatu, nacjonalizacja ziemi i przemysłu, likwidacja własności prywatnej wielkich nieruchomości miejskich, proces wyzwalania i produkcyjnej aktywizacji kobiety - wszystko to zrodziło nową treść miasta, nowe podwaliny stosunków społecznych w mieście oraz stosunku ludzi do materialnej tkanki miasta, do wartości architektoniczno-urbanistycznych (segregator aktów prawnych).

Architektura i urbanistyka radziecka poza zaspokojeniem bezpośrednich materialnych potrzeb ludności służy sprawie przebudowy świadomości ludzkiej. Rewolucja zlikwidowała pogłębiające się od wieków rozdarcie między społecznymi ideałami moralnymi a despotycznym zamówieniem indywidualnego właściciela parceli i budowy, narzucającego architektowi swe potrzeby i gusty. Nową erę rozwoju architektury i urbanistyki zapoczątkowaną przez przewrót październikowy charakteryzuje szczególnie wysoka ideowość i emocjonalność kompozycji założeń i budowli, oparta na jedności interesów całego społeczeństwa i na wielkości łączących je idei (promocja 3 w 1). Przejście miast i budowy miast jako elementów materialnej i duchowej kultury narodu we władanie samego narodu stworzyło przesłanki wszechstronnego rozkwitu radzieckiej sztuki urbanistycznej. Twórcza metoda radzieckiej urbanistyki i architektury rosła i wzbogacała się o nowe problemy wraz z dalszym rozwojem budownictwa miejskiego w Rosji.