Różnice fizyczne

Pionierem tego poglądu był Alan M. Turing (1912-1954), autor słynnej koncepcji zwanej uniwersalną maszyną Turing a, twórca pierwszych komputerów angielskich (wsławiony też zasługami w deszyfrowaniu, we współpracy z polskimi matematykami, depesz armii niemieckiej kodowanych maszyną „Enigma”). Powaga Turinga, porównywalna z autorytetem von Neumanna, nadaje wagę radykalnemu postulatowi sztucznej inteligencji, lecz jego argumentacja nie jest zniewalająca (program uprawnienia budowlane na komputer). Przedstawiona w artykule pt. Computing Machinery and Intelligence („Mind” LIX, Oct. 1950, s. 433-460) operuje ona w sposób jawny dobrze ugruntowaną przesłanką, że wszystkie maszyny cyfrowe są równoważne (tzn. potrafią to samo, gdy są odpowiednio zaprogramowane) oraz - w sposób domyślny - przesłanką, że centralny system nerwowy jest jedynie maszyną cyfrową. Ale ta domyślna przesłanka jest właśnie tym, czego dopiero należy dowieść (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Jest ona kwestionowana przez pogląd, że istnieją różnice fizyczne między urządzeniem cyfrowo-elektronicznym a organizmem, różnice istotne dla funkcjonowania inteligencji, polegające na tym, że język wewnętrzny systemu nerwowego nie jest czysto cyfrowy. Pogląd ten naszkicował John von Neumann w książce The Computer and the Brain (Yale University Press, 1958) (uprawnienia budowlane). Postawił tam hipotezę, że (1) język wewnętrzny centralnego systemu nerwowego, gdy idzie o zakres obejmujący logikę i matematykę, jest odmienny od języka komunikacyjnego tych dyscyplin, powstałego w wyniku ich historycznego rozwoju, oraz że (2) zapis w tym systemie nie ma charakteru czysto cyfrowego, lecz także analogowy oraz statystyczny (terminy te zostaną wyjaśnione dalej) (program egzamin ustny).

Pierwsza część tej hipotezy ma tu znaczenie o tyle, że von Neumann solidaryzuje się w niej z ideą języka wewnętrznego (reszta dotyczy innego tematu, ważnego dla filozofii matematyki). Druga część charakteryzuje naturę tego języka przez powiedzenie, że system nerwowy działa na innych zasadach niż cyfrowe urządzenia elektroniczne (do których należą stosowane obecnie komputery). Jedna z tych różnic polega na zachodzeniu w systemie procesów analogowych oraz ich interakcji z procesami cyfrowymi, co nie ma miejsca w urządzeniu czysto cyfrowym, a co wiąże się z pewnymi cechami materii organicznej (opinie o programie).

Procesy analogowe

Procesy analogowe to takie, które nie stanowią ciągów dwóch tylko rodzajów zdarzeń (określony impuls i jego brak), lecz takie, w których pewien stan czy cecha przybiera wartości z jakiegoś przedziału liczb rzeczywistych (wyjaśnienie, jak z tym się wiąże etymologia słowa „analogowy”, zawiera się w pozycji wymienionej w przypisie 1). Najlepiej to wyjaśni tekst samego von Neumanna.

Druga różnica w stosunku do urządzeń cyfrowych polega na statystycznej naturze systemu zapisu, czyli na tym, że skutek sygnału zależy nie tylko od elementów składowych impulsu (jako ciągu zer i jedynek), lecz także od ich częstości, a więc cechy statystycznej. Oddajmy znowu głos von Neumannowi (dzieło cyt., s. 87 n) (segregator aktów prawnych).

Zanim zastosujemy te wiadomości do problemu inteligencji, należałoby się upewnić, czy stan wiedzy o systemie nerwowym z roku 1957, gdy powstawała praca von Neumanna, potwierdza się w stanie obecnym. Otóż potwierdza się zarówno teza o istnieniu języka wewnętrznego, jak i teza o statystycznej naturze zapisu. Świadczą o tym świeże publikacje z zakresu neurofizjologii, jednakże ich omawianie przekroczyłoby dopuszczalne ramy tego eseju.

Po takim przygotowaniu gruntu można już podjąć pytanie, czy ludzka inteligencja, w szczególności ta przejawiająca się w umiejętności stawiania pytań, zależy wyłącznie od cyfrowej części systemu nerwowego, co pozwalałoby na jej pełne odtwarzanie przez elekroniczne urządzenia cyfrowe w myśl radykalnego postulatu sztucznej inteligencji, czy też jest ona powiązana również z analogową lub statystyczną częścią systemu (promocja 3 w 1). Sprawy tej dotyczy następny i zarazem końcowy odcinek obecnych rozważań.