Rozwój wiejskiego budownictwa

Rozwój wiejskiego budownictwa nie może być hamowany brakiem planów zagospodarowania przestrzennego. Wydając pozwolenie na budowę, architekt powiatowy kieruje się różnymi przesłankami, na widoku musi mieć jednak całokształt zabudowy. Można sądzić, że jego decyzje lokalizacyjne będą mogły być bardziej prawidłowe, jeżeli zapozna się z recenzowaną pracą Chowańca (program uprawnienia budowlane na komputer). Praktyczną przydatność tej pracy dla celów planowania przestrzennego posiadają przede wszystkim części I i III tej publikacji.

W pierwszej części autor zajmuje się analizą czynników fizyczno-geograficznych i społeczno-gospodarczych wpływających na lokalizację działki siedliskowej. Czynniki te nie są niestety jednakowo potraktowane. W szczególności czynniki społeczno-gospodarcze są w pracy raczej wymienione niż zanalizowane (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

W trzeciej części autor dokonuje obliczeń wielkości działki siedliskowej i wysuwa propozycje w sprawie jej kształtów. Przyjmuje identyczną głębokość działek dla różnych gospodarstw, uzasadniając swe stanowisko „wymaganiami planistycznymi”. Motywacja ta nie wydaje się wystarczająca. Istotnie, ustalenie dwóch równoległych linii, które zamykałyby granice działek, będzie słuszne w określonych konkretnych przypadkach (uprawnienia budowlane). W innych natomiast bardziej korzystne może być odmienne stanowisko, polegające na tym, że szerokości działek powinny być jednakowe, a głębokości różne. W ogóle zawsze należy mieć na uwadze, iż istnieje ogromna ilość różnorodnych typów wiejskich jednostek osadniczych i wszelkie zamierzenia planistyczne powinny uwzględniać tę różnorodność (program egzamin ustny).

Ustalenie wielkości działek siedliskowych proponowane przez autora wynikają z ich funkcji, zagadnieniu temu poświęca on drugą część pracy. Podobnie jak w poprzedniej części, nie wszystkie zagadnienia są potraktowane w jednakowy sposób (opinie o programie).

Problematyka

Na zainteresowanie zasługują kwestie dotyczące budynku mieszkalnego, który autor uważa za obiekt w pewnym sensie produkcyjny. Według niego budynek taki „stanowi część warsztatu rolnego”. Poglądowi temu daje on wyraz, proponując odpowiednie dla potrzeb produkcji rolnej i zwyczajów pomieszczenia i ich wielkości oraz analizując związki budynku mieszkalnego z innymi budynkami. Autor wyodrębnia typy budynków w zależności od liczby zamieszkujących budynek pokoleń oraz postuluje budowanie mieszkań co najmniej trzyizbowych (segregator aktów prawnych).

Praca Chowańca stanowi duży krok w badaniach zabudowy wsi. Jej wartość polega też na tym, że autor przedstawia metodę, którą stosując dochodzi do praktycznych wniosków. Omawiana książka, oparta w dużej mierze na doświadczeniach wieloletniego kierowania Wojewódzką Komisją Planowania Gospodarczego przy WRN w Katowicach, stanowi pozycję, która z pewnością powinna zwrócić uwagę nie tylko polskiego czytelnika interesującego się powiązaniami problematyki przestrzennej i gospodarczej. Przykład bowiem woj. katowickiego najbardziej uprzemysłowionego i zurbanizowanego w naszym kraju stanowi chyba wymowną ilustrację wzajemnego przenikania i ścisłego zazębiania się związków między gospodarką w sensie bezpośredniej produkcji a gospodarką przestrzenną.

Do tego należy dodać, że w centrum województwa znajduje się największa polska aglomeracja ciężkiego przemysłu (węgiel, hutnictwo, energetyka) i ludności (ok. 2 min osób) tzw. Górnośląski Okręg Przemysłowy (GOP). W tej sytuacji zdajemy sobie sprawę, że omawiane terytorium stanowi przykład, w którym jak w soczewce skupiają się w sposób najbardziej drastyczny wszystkie trudności, a zarazem występuje konieczność koordynacji działalności gospodarczej z planowaniem przestrzennym i z szeroko pojętym planowaniem społecznym. Jest to jedyna droga do uzyskania optymalizacji produkcji i warunków bytu ludności (promocja 3 w 1).

Problematyka tego rodzaju stanowi dziś przedmiot zainteresowania rządów i samorządów, działaczy gospodarczych i społecznych, planistów przestrzennych oraz naukowców we wszystkich krajach uprzemysłowionych lub przechodzących proces uprzemysłowienia. Dlatego też należy podkreślić dużą celowość i potrzebę społeczną tego rodzaju prac i można zachęcić Instytut Śląski do kontynuacji wydawnictw w tej serii studialnej. Z drugiej strony należy podkreślić trudności, jakie stoją przed autorami podejmującymi się próby syntezy.