Smary twarde

Oddzielną dużą grupę stanowią smary ochronne, mające za zadanie chronienie metalowych powierzchni przed korozją. Ich działanie polega na tworzeniu dostatecznie trwałej warstwy nie dopuszczającej wilgoci, par i gazów wywołujących korozję. Najczęściej stosuje się wazeliny techniczne o temperaturze kropienia wyższej niż 40°C (ok. 310 K) oraz smar przeciwkorozyjny ŁT i smar ochronny morski TDM. Niektóre smary konserwacyjne (ochronne) i ich zastosowanie (program uprawnienia budowlane na komputer).

Do smarów zaliczane są również pewne substancje nieorganiczne, zwane smarami twardymi. Znalazły one zastosowanie szczególnie w przypadkach, gdy inne smary nie mogą być stosowane ze względu na wysoką temperaturę w środowisku pracy. Stosowane są również wtedy, gdy naciski, a zatem i siły tarcia są bardzo duże, a ponadto, gdy niepożądane jest zanieczyszczenie smarem tłuszczem, oraz gdy istnieje potrzeba przewodzenia przez smar prądu elektrycznego (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Klasycznym smarem twardym jest grafit. Podstawowe jego zalety to duża odporność termiczna oraz warstwowa budowa krystalograficzna, dzięki której już przy niewielkich wartościach siły stycznej są możliwe wzajemne przemieszczenia warstw w płaszczyznach równoległych do siebie. Przylegając do powierzchni metalowej grafit wypełnia jej nierówności, zwiększając wyraźnie powierzchnię rzeczywistego styku trących się wzajemnie części (uprawnienia budowlane). Grafit najczęściej stosowany jest w formie koloidalnej. Znalazł zastosowanie przede wszystkim do smarowania łożysk pracujących w temperaturze do 450^cC (ok. 720 K), np. w turbinach parowych. Inne smary twarde o praktycznym znaczeniu to siarczki molibdenu i wolframu, stosowane coraz częściej w postaci aerozoli.

Działanie dodatków antykorozyjnych

W celu polepszenia smarności dodawane są do olejów mineralnych oleje roślinne i zwierzęce oraz tzw. woltole. Woltole są to oleje mineralne lub tłuszczowe, zagęszczone działaniem prądu elektrycznego o napięciu 2000-b20 000 V i częstotliwości 200-b3000 Hz (program egzamin ustny). W tych warunkach następuje polimeryzacja; otrzymany w jej wyniku produkt odznacza się dużą lepkością, nie ulegającą zmianie wraz z temperaturą. Smarność zwiększają również grafit i dwusiarczek molibdenu. Dodatki woltoli oraz polimerów olejów roślinnych zwiększają lepkość i wskaźnik lepkości.

W celu obniżenia temperatury krzepnięcia olejów dodaje się do nich w niewielkich ilościach pochodne związków aromatycznych (naftalenów, fenoli). Istotnym problemem jest zapobieganie starzeniu się oleju, co jest ściśle związane z szybkością procesu utleniania (opinie o programie). Dodatki przeciwdziałające utlenianiu to fenole, siarczki organiczne i inne. Niestety, problem zapobiegania starzeniu w temperaturach powyżej 190 C (ok. 460 K) nie został dotychczas rozwiązany.

Działanie dodatków antykorozyjnych polega na zwiększaniu adhezji  oleju do metalu. Stosowane są tu przede wszystkim pochodne kwasów tłuszczowych oraz estry kwasu fosforowego. Dodatki antykorozyjne stosuje się głównie w wypadku panewek ze stopów kolorowych, jak Cu-Pb, Cd-Ag, które łatwo ulegają korozji pod wpływem utleniania oleju. W celu uniemożliwienia osadzania się produktów rozpadu oleju czy paliwa na częściach silnika stosuje się dodatki rozpraszające. Najczęściej używane są fenolany oraz zasadowe sole kwasów sulfonowych. Dodatki rozpraszające przeciwdziałają równocześnie korozji (segregator aktów prawnych).

Oleje silnikowe, turbinowe i przekładniowe wykazują często tendencję do pienienia się. Aby przeciwdziałać temu zjawisku, dodaje się niewielkie ilości olejów silikonowych. W paliwach wywodzących się z ropy naftowej (podobnie jak i w innych produktach naftowych) zawarte są na ogół związki siarki, działające na metale korodująco (promocja 3 w 1). Wpływ zawartości siarki w oleju napędowym na zużycie cylindra w silniku. Szkodliwe działanie związków siarki (tlenków siarki) przejawia się również w przyspieszaniu reakcji polimeryzacji węglowodorów, co sprzyja powstawaniu nagarów (osadów tworzących się na ściankach silnika z niecałkowicie spalonego paliwa) w zwiększonej ilości.