Sprzeczności rozwojowe miasta

W miarę coraz ściślejszej zabudowy śródmieścia maleje rozmach akcji rekonstrukcyjnych. Na porządku dziennym staje wkrótce sprawa przebudowy układów powstałych w końcu pierwszej lub w drugiej połowie XIX wieku i przestarzałych już na przełomie stuleci; ale w tym okresie realizacja poważniejszych posunięć urbanistycznych jest już utrudniona. Prywatna własność gruntów miejskich i cała gospodarka komunalna odzwierciedlająca chaos sprzecznych interesów wielkich posiadaczy uniemożliwia istotną naprawę organizmów miejskich, nawet wówczas, gdy wymagają tego interesy produkcji kapitalistycznej (program uprawnienia budowlane na komputer).

Sprzeczności rozwojowe miasta epoki imperializmu pogłębiają nicrozwiązalne przeciwieństwa nowej zabudowy miasta i jego historycznie narosłych budowli. Gwałtowny wzrost sił wytwórczych w okresie kapitalizmu musiał doprowadzić do radykalnych zmian wielkości miasta, typów jego zabudowy itd., co wysunęło trudne problemy w zakresie zachowania i przebudowy historycznej kompozycji urbanistycznej (program uprawnienia budowlane na ANDROID).

Zachowanie jedności architektonicznej miasta w warunkach tak gruntownych przemian byłoby możliwe jedynie poprzez umocnienie dyscypliny urbanistycznej, zdecydowane posunięcia w zakresie przebudowy istniejącego układu, przemyślaną lokalizację nowych budowli i kompozycyjne zestawienie ich ze starymi. Wynika z tego potrzeba swobodnego operowania pauzami przestrzennymi, właściwego ustosunkowania funkcjonalnego i kompozycyjnego przestrzeni wolnych do nowych budowli itd. Wszystkie te warunki są jednak nie do pomyślenia w układzie praw społeczno-gospodarczych miasta kapitalistycznego (uprawnienia budowlane).

Rabunkowy charakter przedsiębiorczości

Rabunkowy charakter przedsiębiorczości miejskiej i ustrojowa niemożność koordynacji urbanistyczno-architektonicznej stanowią więc zasadniczą przesłankę złamania ciągłości historycznej i pogłębienia się antagonizmu starej i nowej zabudowy w mieście kapitalistycznym. Druga przesłanka tego antagonizmu kryje się w ewolucji kierunku artystycznego architektury burżuazyjnej (program egzamin ustny).

Wszystkie strony działalności architektonicznej jako elementu materialnej i duchowej kultury narodu znajdowały zawsze odbicie i ukoronowanie w obrazie ideowym budowli i miasta. Powstanie stylu, jego rozwój i dojrzałość następowały w miarę tego, jak coraz bardziej konkretnie brzmiały w dziełach architektonicznych ideały społeczno-moralne epoki (opinie o programie). Mistyczna ekstaza gotyku i pełnia życiowa renesansu, przepych baroku i racjonalistyczna logika kompozycji neoklasycznej wcieliły się w kształty architektoniczne na miarę charakterystycznych dla danej epoki stosunków między ludźmi, na miarę światopoglądu, osobowości i charakterów doskonałych dla owych czasów. W epoce kapitalizmu przemysłowego, gdy rządząca klasa „nie pozostawiła między ludźmi żadnej innej więzi prócz nagiego interesu, prócz wyzutej z wszelkiego uczucia zapłaty gotówką, a „świątobliwe dreszcze pobożnego marzycielstwa, rycerskiego zapału, drobno- mieszczańskiego sentymentalizmu zatopiła w lodowatej wodzie egoistycznego wyrachowani, następuje stopniowa degradacja twórczości architektonicznej, pozbawionej najszerszych idei społeczno-moralnych znajdujących oparcie w masach społeczeństwa (segregator aktów prawnych).

Przejawy upadku architektury w drugiej połowic XIX wieku wiążą się z tymi zjawiskami społeczno-moralnymi. Rola architektury sprowadzona zostaje do przyozdobienia blichtrem form przebrzmiałej przeszłości tkanki rosnących miast, targanej sprzecznościami, ujawniającej na każdym kroku społeczną niesprawiedliwość. Eklektyczna architektura mieszczańskiego pompierstwa, operująca tradycyjnymi formami stylowymi, lecz pozbawiona jasności wyrażanej treści i - co za tym idzie - jasności i mądrości kompozycyjnej, jest pierwszym ogniwem w łańcuchu zdegradowanych adaptacji, klasycznego dziedzictwa (promocja 3 w 1).